2050-ci ilə qədər “super mikroblar”ın hər il xərçəngdən daha çox insanın ölümünə səbəb olacağı proqnozlaşdırılır.

ERAmedia xəbər verir ki, Yaponiyanın dərman şirkəti mütəxəssisləri antibiotiklərə qarşı müqavimətin həm insan sağlamlığı, həm də qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi təhlükəyə çevrildiyini bildirirlər.

“Yeni antibiotiklərə ehtiyacımız var”, – deyə “Shionogi Europe” şirkətinin Fransadakı baş direktoru Estel Früşe çağırış edib.

Onun sözlərinə görə, antimikrobial müqavimət (AMR) yaxın illərdə dünyanın üzləşəcəyi ən böyük iqtisadi böhranlardan birinə çevrilə bilər.

AMR bakteriyaların mutasiyaya uğrayaraq antibiotiklərin təsirinə davamlı hala gəlməsini ifadə edir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, antibiotiklərin nəzarətsiz və həddindən artıq istifadəsi bu prosesi sürətləndirir.

“25 il əvvəl sadə öskürək üçün belə çoxlu antibiotik yazılırdı. Antibiotiklər nə qədər çox istifadə olunursa, bakteriyaların müqavimət qazanma ehtimalı da bir o qədər artır”, – deyə Estel Früşe bildirib.

Mütəxəssislərin fikrincə, antibiotiklərə davamlı bakteriyaların yayılması nəticəsində müalicə imkanları azalır və qarşısı alına bilən ölüm halları artır.

Avropa Xəstəliklərin Qarşısının Alınması və Nəzarəti Mərkəzinin (ECDC) məlumatına görə, AMR səbəbindən Avropa İttifaqında hər il 35 mindən çox insan həyatını itirir.

Qlobal miqyasda isə bu göstərici ildə təxminən 1,3 milyon nəfərdir. Bu rəqəm Praqa, Dublin və ya Helsinkinin əhalisinə bərabər hesab olunur.

Ekspertlər bildirirlər ki, AMR təkcə səhiyyə sisteminə deyil, iqtisadiyyata da ağır yük yaradır. Xəstəlik hallarının artması və xəstəxanada qalma müddətinin uzanması tibbi xərcləri artırır, işçi qüvvəsinin məhsuldarlığını isə azaldır.

Hazırda bu problemin Avropa iqtisadiyyatına illik dəyərinin təxminən 12 milyard avro olduğu bildirilir və gələcəkdə bu məbləğin daha da artacağı gözlənilir.

“The Lancet” jurnalında 2024-cü ildə dərc olunan araşdırmaya əsasən, əgər vəziyyət nəzarət altına alınmasa, 2050-ci ilə qədər dünyada ümumilikdə 39 milyon insan AMR səbəbindən həyatını itirə bilər.

Araşdırmada qeyd olunur ki, bu problem dünya iqtisadiyyatına hər il əlavə 412 milyard dollarlıq səhiyyə xərci və 443 milyard dollarlıq əmək məhsuldarlığı itkisi yarada bilər.

Daha pessimist ssenarilər isə illik əlavə səhiyyə xərclərinin 1 trilyon dollara çatacağını və qlobal ÜDM-in 3,8 faiz azalacağını proqnozlaşdırır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, böyük dərman şirkətlərinin əksəriyyəti artıq yeni antibiotiklərin hazırlanmasından imtina edib. Bunun əsas səbəbi isə bu sahədə investisiyaların kommersiya baxımından cəlbedici hesab edilməməsidir.

Yeni antibiotikin hazırlanması təxminən 1 milyard avroya və 10-15 ilə başa gəlir. Layihələrin 95 faizi uğursuzluqla nəticələnir. Eyni zamanda, antibiotiklərin qiymətinin aşağı olması və istifadəsinin məhdudlaşdırılması şirkətlərin gəlir imkanlarını azaldır.

“Biz buna pozulmuş bazar deyirik”, – deyə Estel Früşe vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, hökumətlər antibiotik istehsalını stimullaşdırmaq üçün yeni maliyyə modelləri hazırlamalıdır.

Böyük Britaniyada artıq “Netflix modeli” adlandırılan yeni sistem tətbiq olunur. Bu modelə əsasən, Milli Səhiyyə Sistemi həyati əhəmiyyətli antibiotiklərə çıxış müqabilində dərman şirkətlərinə istifadə həcmindən asılı olmayaraq sabit illik ödəniş edir.

Estel Früşe bildirib ki, pilot layihə Böyük Britaniyada uğurlu nəticə verib və digər Avropa ölkələrində də tətbiq oluna bilər.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, AMR ilə mübarizədə uğur qazanmaq üçün həkimlər, hökumətlər, siyasətçilər və dərman sənayesi arasında geniş əməkdaşlıq vacibdir.

Avropa İttifaqı 2030-cu ilə qədər antibiotik istifadəsini 20 faiz azaltmağı hədəfləsə də, 2024-cü ildə antibiotik istehlakı artıb.

Ekspertlər antibiotik istifadəsinin yalnız insanlarda deyil, heyvandarlıq və kənd təsərrüfatında da azaldılmasının vacibliyini vurğulayırlar. Bununla yanaşı, yeni dərmanların hazırlanmasını təşviq edən maliyyə mexanizmlərinin yaradılması da əsas prioritet hesab olunur.

“Bakteriyalar sərhəd tanımır. Buna görə beynəlxalq əməkdaşlıq həyati əhəmiyyət daşıyır”, – deyə Estel Früşe əlavə edib.

ERAmedia Analitik Qrupu