Fərid MÜSTAFAYEV,

“Tərəqqi“ sosial-iqtisadi araşdırmalar İB-nin sədr müavini, YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı

2026-cı il martın 11-də Azərbaycana rəsmi səfər edən Antonio Costa ilə keçirilən görüş zamanı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Ilham Aliyev tərəfindən səsləndirilən fikirlər regionda davamlı sabitlik və beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət başçısının “Əgər hər iki tərəf siyasi iradəni və sülhə sadiqliyini nümayiş etdirərsə, bu, dövlətlərin və xalqların barışığına dəlalət edən ən yaxşı göstəricidir” ifadəsi təbii ki, diplomatik mesaj yox, həm də müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində sülhün və qarşılıqlı etimadın  formalaşdırıl-ması üçün fundamental prinsip kimi qiymətləndirilə bilər.Son illərdə Azerbaijan ilə European Union arasında əlaqələr müxtəlif istiqamətlər üzrə dinamik inkişaf mərhələsinə daxil olmuşdur. Siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-logistika layihələri və regional təhlükəsizlik kimi sahələr tərəflər arasında əməkdaşlığın əsas sütunlarını təşkil edir. Bu əməkdaşlıq iki tərəfli münasibətlərin inkişafına və eyni zamanda Avrasiya məkanında yeni geosiyasi və geoiqtisadi balansın formalaşmasına da təsir göstərir. Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə münasibətlərində enerji amili xüsusi yer tutur. Qlobal enerji bazarında baş verən dəyişikliklər fonunda Azərbaycan Avropa üçün etibarlı tərəfdaş kimi mühüm rol oynayır. Xəzər regionunun enerji resurslarının Avropa bazarlarına çatdırılması istiqamətində həyata keçirilən layihələr enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu proseslər həm də Avropanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasətinə mühüm töhfə verir. Bununla yanaşı, Azərbaycan enerji resurslarının ixracatçısı kimi, həm də regionlararası nəqliyyat və logistika qovşağı kimi öz mövqeyini möhkəmləndirmişdir. Avropa ilə Asiya arasında yeni ticarət və nəqliyyat marşrutlarının formalaşmasında Azərbaycanın təşəbbüsləri mühüm rol oynayır. Bu baxımdan ölkə Avrasiyanın müxtəlif iqtisadi mərkəzlərini birləşdirən strateji körpü funksiyasını yerinə yetirir.Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi siyasi iradə və sülh çağırışı məhz bu kontekstdə xüsusi aktuallıq kəsb edir. Müasir dünyada regional münaqişələrin həlli hərbi və ya siyasi təzyiq vasitələri ilə, konstruktiv dialoq, qarşılıqlı hörmət və beynəlxalq hüquq prinsiplərinə əsaslanan əməkdaşlıq yolu ilə mümkün olur. Dövlətlərin sülhə sadiqliyi, qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi və kompromisə hazır olması regionda dayanıqlı sabitliyin əsas şərtlərindən biridir.Bu baxımdan Avropa İttifaqı ilə Azərbaycanın siyasi dialoqu regionda sabitlik və inkişaf üçün mühüm platforma rolunu oynayır. Tərəflər arasında yüksək səviyyəli görüşlər və qarşılıqlı səfərlər əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi üçün yeni imkanlar yaradır. Belə görüşlər mövcud münasibətlə-rin müzakirəsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə də xidmət edir.Azərbaycanın xarici siyasət strategiyasında balanslaşdırılmış və çoxtərəfli əməkdaşlıq modeli xüsusi yer tutur. Bu model ölkənin müxtəlif beynəlxalq tərəfdaşlarla qarşılıqlı faydalı münasibətlər qurmasına imkan yaradır. Avropa İttifaqı ilə əlaqələrin inkişafı da məhz bu strategiyanın mühüm istiqamətlərindən biridir. Qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq prinsipləri üzərində qurulan münasibətlər tərəflərin maraqlarının uzlaşdırılmasına şərait yaradır.Digər mühüm istiqamətlərdən biri isə yaşıl enerji və dayanıqlı inkişaf sahəsində əməkdaşlıqdır. Qlobal iqlim dəyişiklikləri və ekoloji problemlərin artdığı bir dövrdə alternativ enerji mənbələrinin inkişafı beynəlxalq gündəliyin əsas mövzularından birinə çevrilmişdir. Azərbaycan da bu istiqamətdə Avropa ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirməyə maraq göstərir və yaşıl enerji layihələrinin reallaşdırılması üçün yeni təşəbbüslər irəli sürür.Humanitar və mədəni əlaqələr də Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərində mühüm rol oynayır. Təhsil, elm, mədəniyyət və vətəndaş cəmiyyəti sahələrində həyata keçirilən layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın və etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu sahədə əməkdaşlıq siyasi və iqtisadi münasibətlərin daha dayanıqlı və davamlı olmasına da müsbət təsir göstərir.Prezident İlham Əliyevin səfər zamanı səsləndirdiyi fikir əslində müasir beynəlxalq münasibətlərin mahiyyətini əks etdirən strateji yanaşmadır. Dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın formalaşması rəsmi razılaşmalar və müqavilələrlə bitmir, həm də siyasi iradə və real sülh niyyəti ilə mümkündür. Əgər tərəflər bu prinsiplərə sadiq qalarsa, regionda yeni əməkdaşlıq mühiti formalaşa bilər.Beləliklə, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin inkişafı iki tərəfli əlaqələrin genişlənməsi ilə məhdudlaşmır. Bu münasibətlər həm də regionda sabitlik, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq üçün mühüm platforma yaradır. Siyasi iradə və sülhə sadiqlik prinsipləri isə bu prosesin əsas hərəkətverici qüvvəsi kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi mesaj dövlətlər arasında barışıq, əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş strateji baxışı ifadə edir. Bu yanaşma  regionun, bütövlükdə beynəlxalq münasibətlər sisteminin daha sabit və balanslı inkişafına töhfə verə bilər.