media-molla

Şeyxülislam Axund Ağa Əlizadə XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan dini və ictimai həyatında mühüm rol oynamış tanınmış ruhani xadimlərdən biridir. O, həm dini təhsil sahəsində, həm də Qafqaz müsəlmanlarının təşkilatlanmasında mühüm fəaliyyət göstərib. Ağa Əlizadə iki müxtəlif dövrdə Qafqaz Şeyxülislamı kimi fəaliyyət göstərərək regionun dini idarəçiliyinə böyük töhfələr verib.

Şeyxülislam Axund Ağa Əlizadə XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan dini və ictimai həyatında mühüm rol oynamış tanınmış ruhani xadimlərdən biridir. O, həm dini təhsil sahəsində, həm də Qafqaz müsəlmanlarının təşkilatlanmasında mühüm fəaliyyət göstərib. Ağa Əlizadə iki müxtəlif dövrdə Qafqaz Şeyxülislamı kimi fəaliyyət göstərərək regionun dini idarəçiliyinə böyük töhfələr verib.

Şeyxülislam Axund Ağa Cavad oğlu Əlizadə (əsl adı Zeynalabdin Molla Cavad oğlu Ağaəlizadə) 1871-ci il oktyabrın 22-də Bakının Pirşağı qəsəbəsində ruhani ailəsində anadan olub. Atası Axund Hacı Cavad dövrünün tanınmış din xadimlərindən idi.

İlk dini təhsilini ailəsində aldıqdan sonra ilahiyyat təhsilini davam etdirib. Daha sonra ali dini təhsil almaq üçün İraqın Nəcəf şəhərinə gedərək burada fəaliyyət göstərən Ali Dini Universitetdə oxuyub.

1896-cı ildə, 25 yaşında olarkən, Nəcəfdə dini təhsilini uğurla başa vuraraq “Axund” rütbəsi qazanıb. Təhsilini bitirdikdən sonra vətənə qayıdan Ağa Əlizadə Bakının İçərişəhər məhəlləsində yerləşən məscidlərdən birinə dini vəzifəyə təyin olunur.

32 yaşında isə Bakının məşhur Təzəpir məscidinə axund təyin edilir.

Ağa Əlizadə Bakıda “Səadət” Müsəlman Ruhani Cəmiyyətini yaradır və onun rəhbəri seçilir. Bu cəmiyyətin fəaliyyətində yazıçı Nəcəf bəy Vəzirov, milyonçular İsa bəy Aşurbəyov, Hacı Zeynalabdin Tağıyev və digər tanınmış şəxslər fəal iştirak edirdilər.

1907-ci ilin sentyabrında Bakıda “Mədrəseyi-Səadət” məktəbi açılır və məktəbə Əli bəy Hüseynzadə direktor təyin edilir.

1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Dini etiqad və sosial təminat naziri Musa Rəfibəyovun əmri ilə Axund Ağa Əlizadə Şeyxülislam təyin edilir. Həmin dövrdə onun atası Hacı Cavad Əlizadə Bakı quberniyası dini məclisinin rəhbəri idi.

Ağa Əlizadə Şeyxülislam kimi idarənin fəaliyyətinin genişləndirilməsi üçün bir sıra təkliflər irəli sürmüş, məvaciblərin artırılması və mərkəzi aparat üzvlərinin sayının 15 nəfərə çatdırılmasını təklif etmişdi. Lakin bu təkliflər qəbul edilməyib.

O, 12 may 1920-ci ilə qədər Şeyxülislam vəzifəsində fəaliyyət göstərib.

1943-cü ildə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Qafqaz Müsəlmanları Ruhani İdarəsi yenidən bərpa olunur. Bu idarənin rəhbəri və Qafqaz Şeyxülislamı vəzifəsinə Axund Ağa Əlizadə seçilir.

O, sonrakı illərdə müxtəlif beynəlxalq tədbirlərdə və konfranslarda iştirak edərək Sovet müsəlmanlarını təmsil edib.

Ağa Əlizadə bir sıra beynəlxalq sülh konfranslarında çıxış etmişdir. 1952-ci ildə Zaqorsk şəhərində keçirilən sülhün müdafiəsinə həsr olunmuş konfransda iştirak edib, həmin ilin may ayında isə Vyanada təşkil olunan beynəlxalq müzakirələrdə çıxış edib.

Şeyxülislam Axund Ağa Əlizadə 1954-cü ilin dekabr ayında, 84 yaşında Bakıda vəfat edib.


media-adspc

Bənzər xəbərlər