Hər il oktyabrın 9-u dünyada Ümumdünya Poçt Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix poçt xidmətlərinin insanların gündəlik həyatında, beynəlxalq əlaqələrin inkişafında və iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsində roluna diqqət çəkmək məqsədi daşıyır.

ERAmedia xəbər verir ki, Ümumdünya Poçt Gününün tarixi 1874-cü il oktyabrın 9-na təsadüf edir. Həmin gün İsveçrənin Bern şəhərində Ümumdünya Poçt İttifaqının (ÜPİ) yaradılmasının əsasını qoyan müqavilə imzalanıb. İlk vaxtlar Ümumi Poçt İttifaqı adlanan təşkilat 1878-ci ildə Ümumdünya Poçt İttifaqı adlandırılıb.

Ümumdünya Poçt Günü 1969-cu ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilən ÜPİ-nin konqresində təsis edilib. Bayramın əsas məqsədi poçt xidmətlərinin cəmiyyət və biznes üçün əhəmiyyətini vurğulamaq, sektorun sosial və iqtisadi inkişafa verdiyi töhfəni ictimaiyyətə çatdırmaqdır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ixtisaslaşmış qurumu olan ÜPİ beynəlxalq poçt mübadiləsinin əlaqələndirilməsi, üzv ölkələrin poçt administrasiyaları arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi və qlobal poçt şəbəkəsinin inkişafı istiqamətində fəaliyyət göstərir. Təşkilat 1948-ci il iyulun 1-də BMT-nin ixtisaslaşmış qurumuna çevrilib. Onun mənzil-qərargahı Bern şəhərində yerləşir.

Poçt xidmətləri tarixən məktubların, sənədlərin və digər göndərişlərin çatdırılmasının əsas vasitələrindən biri olub. Telefon və internetin geniş yayılması ənənəvi yazışmaların formasını dəyişdirsə də, poçt şəbəkəsi müasir dövrdə də əhəmiyyətini qoruyur.

Hazırda poçt xidmətləri məktub və sənədlərin çatdırılması ilə məhdudlaşmır. Bağlamaların daşınması, elektron ticarət sifarişlərinin çatdırılması, beynəlxalq logistika, pul köçürmələri və rəqəmsal həllər sektorun əsas fəaliyyət istiqamətlərinə daxildir. Xüsusilə elektron ticarətin inkişafı poçt və kuryer xidmətlərinə tələbatı artırıb. Onlayn sifarişlərin istehlakçılara çatdırılması, göndərişlərin izlənilməsi və transsərhəd daşımaların təşkili müasir poçt infrastrukturunun mühüm funksiyalarındandır. Rəqəmsallaşma poçt sektorunda yeni imkanlar yaradıb. Avtomatlaşdırılmış çeşidləmə sistemləri, elektron izləmə vasitələri və rəqəmsal ödənişlər xidmətlərin səmərəliliyini artırır. Bununla yanaşı, logistika xərcləri, gömrük prosedurları və ekoloji dayanıqlılıq beynəlxalq poçt daşımalarının aktual məsələləri olaraq qalır.

Azərbaycanda müasir poçt xidmətləri

Azərbaycanda da poçt xidmətlərinin modernləşdirilməsi, rəqəmsal həllərin tətbiqi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində işlər görülür. Ölkənin milli poçt operatoru “Azərpoçt” MMC ənənəvi poçt xidmətləri ilə yanaşı, elektron ticarət, logistika və maliyyə xidmətləri sahəsində fəaliyyət göstərir.

Azərbaycanın beynəlxalq poçt sistemində mövqeyinin güclənməsinin göstəricilərindən biri ÜPİ-nin 28-ci Konqresi çərçivəsində ölkəmizin təşkilatın Administrativ Şurasına və Poçt Əməliyyatları Şurasına 2025–2029-cu illər üzrə üzv seçilməsidir. Bu üzvlük Azərbaycana qlobal poçt sisteminin idarə olunması və gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı müzakirələrdə iştirak etmək imkanı verir.

Son illərdə “Azərpoçt” xidmət şəbəkəsinin yenilənməsinə, müştərilərə göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsinə və poçt infrastrukturunun müasir tələblərə uyğunlaşdırılmasına diqqət yetirir. Elektron ticarət göndərişlərinin idarə olunması və rəqəmsal xidmətlərin genişləndirilməsi bu prosesin mühüm istiqamətlərindəndir.

Oktyabrın 7-də Bakının İçərişəhər ərazisində AZ1005 indeksli yeni poçt şöbəsinin istifadəyə verilməsi də poçt xidmətləri şəbəkəsinin inkişafı baxımından əlamətdar hadisədir. Tarixi şəhər mühitində yerləşən şöbə ənənəvi poçt xidmətləri ilə yanaşı, filateliya məhsullarının təqdimatı üçün də imkan yaradır.

Oktyabrın 7–8-də Bakıda “PostEurop”un Baş Assambleyası və Biznes Forumunun keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq poçt əməkdaşlığında iştirakının daha bir nümunəsidir. Tədbirdə Avropa poçt operatorlarının nümayəndələri və beynəlxalq ekspertlər elektron ticarət, rəqəmsallaşma, logistika və dayanıqlı inkişaf məsələlərini müzakirə ediblər.

Beynəlxalq iştirakçılar üçün belə tədbirlər Azərbaycanın poçt infrastrukturu və rəqəmsal transformasiya sahəsində təcrübəsi ilə tanış olmaq, həmçinin yeni əməkdaşlıq imkanlarını nəzərdən keçirmək baxımından əhəmiyyətlidir. “PostEurop”un rəhbərliyi də Bakının tədbirə ev sahibliyini və ölkədəki inkişaf prosesləri ilə tanışlıq imkanlarını müsbət qiymətləndirib.

Azərbaycanın poçt sektoru beynəlxalq iqlim gündəliyində də təmsil olunub. 2024-cü ildə Bakıda keçirilən COP29 çərçivəsində ÜPİ və digər beynəlxalq təşkilatların iştirakı ilə poçt və nəqliyyat şəbəkələrinin ekoloji dayanıqlılığına dair müzakirələr aparılıb. Diqqət yük daşımalarından yaranan emissiyaların azaldılmasına, təmiz texnologiyaların tətbiqinə və logistika zəncirinin optimallaşdırılmasına yönəlib.

COP29 çərçivəsində “Azərpoçt”un iqlim konfransına həsr olunmuş, təkrar emal edilmiş kağızdan hazırlanan poçt markasını təqdim etməsi də sektorun ekoloji təşəbbüslərinə nümunədir.

Ümumdünya Poçt Günü həm də poçt işçilərinin əməyinə diqqət yetirmək üçün fürsətdir. Məktubların və bağlamaların çeşidlənməsi, daşınması və vaxtında çatdırılması minlərlə əməkdaşın gündəlik fəaliyyətini tələb edir. Poçt şəbəkəsi xüsusilə ucqar yaşayış məntəqələrində insanların xidmətlərə çıxışının təmin olunmasında mühüm rol oynayır.

ÜPİ 1971-ci ildən Beynəlxalq Məktub Yazma Müsabiqəsi də təşkil edir. Müsabiqə uşaqlar və yeniyetmələr arasında yazı bacarıqlarının, yaradıcılığın və məktub yazmaq ənənəsinin təşviqinə xidmət edir.

Beləliklə, Ümumdünya Poçt Günü poçtun yalnız ənənəvi rabitə vasitəsi olmadığını, rəqəmsal iqtisadiyyat, beynəlxalq ticarət, logistika və dayanıqlı inkişaf şəraitində də əhəmiyyətini qoruduğunu xatırladır. Texnologiyaların inkişafı ilə poçt xidmətlərinin gələcəkdə daha çevik, əlçatan və ekoloji cəhətdən dayanıqlı olması sektorun əsas prioritetlərindən biri olaraq qalır.