Döş qəfəsi xərçəngi dünya üzrə qadınlar arasında ən çox rast gəlinən xərçəng növü olaraq qalır.

ERAmedia xəbər verir ki, 2023-cü ildə qadınlarda aşkarlanan hər dörd xərçəng halından biri döş qəfəsi xərçəngi olub.

Yeni araşdırmaya görə, dünyada döş qəfəsi xərçəngi halları 2050-ci ilə qədər 3,5 milyona çatacaq. Bu, 2023-cü ilə nisbətən təxminən üçdə bir artım deməkdir. Eyni dövrdə illik döş qəfəsi xərçəngi ölümlərinin də 44 faiz artaraq 1,4 milyon olacağı proqnozlaşdırılır.

“The Lancet Oncology” jurnalında yayımlanan və Qlobal Xəstəlik Yükü Araşdırması tərəfindən hazırlanan analiz artımın əsas səbəbləri kimi dünya əhalisinin artımını və yaşlanmasını göstərir. Bununla yanaşı, xərçəngin görülmə tezliyi və ölüm nisbətinin ümumilikdə sabit qaldığı vurğulanır.

Araşdırmaya görə, 2023-cü ildə dünyada təxminən 2,3 milyon yeni döş qəfəsi xərçəngi halı, 764 min ölüm və 24,1 milyon əlilliklə tənzimlənmiş həyat ili (DALY) qeydə alınıb. DALY erkən ölüm və xəstəlik səbəbindən itirilmiş sağlam həyat illərini ölçmək üçün istifadə olunur.

Döş qəfəsi xərçəngi risk profilinin son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdiyi göstərilir. Araşdırmaya görə, davranışla bağlı faktorlar 2023-cü ildə qlobal döş qəfəsi xərçəngi yükünün 28 faizini təşkil edib. Bu da xəstəlik, əlillik və ya erkən ölüm səbəbindən təxminən 6,8 milyon sağlam həyat ilinin itirildiyi deməkdir.

Risk faktorları arasında yüksək qırmızı ət istehlakı, tütün istifadəsi, yüksək qan şəkəri, yüksək bədən kütlə indeksi, alkoqol istifadəsi və az fiziki aktivlik ön plana çıxır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, döş qəfəsi xərçəngi yükünün böyük bir hissəsi dəyişdirilə bilən həyat tərzi faktorları ilə bağlıdır və sağlam həyat vərdişlərinin təşviqi xəstəliyin gələcək gedişatını dəyişə bilər.

Son 30 ildə yüksək gəlirli ölkələrdə döş qəfəsi xərçəngi ölüm nisbətləri və DALY dəyərləri təxminən 30 faiz azalıb. Buna baxmayaraq, bu ölkələrdə yaşayan qadınlar qlobal döş qəfəsi xərçəngi ölümlərinin 61 faizini təşkil edir.

2023-cü il məlumatlarına görə, döş qəfəsi xərçəngi görülmə nisbəti ən yüksək olan ölkələr Monako, Andorra, Fransa, Almaniya və İrlandiya olub. Avropada isə ən aşağı nisbətlər Albaniya, Ukrayna, Moldova, Rusiya və Bolqarıstanda qeydə alınıb.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, yüksək görülmə nisbətləri həmişə mənfi mənzərə yaratmır. Erkən diaqnostika proqramları, mütəmadi skrininqlər və müasir müalicə metodları sayəsində yüksək gəlirli ölkələrdə xəstələrin sağ qalma nisbəti daha yüksəkdir.

Bu baxımdan, döş qəfəsi xərçəngi yükünün getdikcə aşağı və orta gəlirli ölkələrə doğru hərəkət etdiyi, bu ölkələrdə gec diaqnostika və məhdud səhiyyə imkanlarının ölüm nisbətlərini artırdığı xəbərdarlıq edilir.