Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyasının zalında keçirilən 81-ci sessiyanın ümumi müzakirələrində iştirakçılara müraciət edib.

ERAmedia xəbər verir ki, Ərdoğan çıxışına BMT-nin 81-ci Baş Assambleyasının, başda məzlumlar olmaqla, bütün bəşəriyyət üçün xeyirli olmasını diləyərək başlayıb. O, Baş Assambleyanın əvvəlki prezidenti Annalena Berboka təşəkkür edib, vəzifəni yeni prezident Kəlilür Rəhmana təhvil verənə uğurlar arzulayıb.

Son bir ildə dünyadakı vəziyyətə nəzər salmağın kifayət etdiyini bildirən Ərdoğan deyib ki, geridə qalan 12 ay 60-dan çox münaqişə və müharibə ilə son 30 ilin ən qanlı dövrlərindən biri kimi tarixə düşüb.

Ərdoğan Qəzzada, Ukrayna və Rusiyada, Myanmada, Darfurda, İranda və Livanda 250 min insanın həyatını itirdiyini qeyd edib. O bildirib ki, daha çox insan isə təsvir olunmaz ağrılar yaşayıb, yüz minlərlə insan doğulduğu və böyüdüyü torpaqları tərk etmək məcburiyyətində qalıb.

“Yalnız Qəzzada son üç ildə, əksəriyyəti uşaq və qadın olmaqla, 74 min qardaşımız İsrailin dövlət terrorunun qurbanı olub. Qəzza xalqı hələ də dağıntılar altında yaxınlarını axtarır, həyat yoldaşlarının, övladlarının, ata-analarının cəsədlərini çıxarır”, – deyə Ərdoğan bildirib.

Türkiyə Prezidenti İsrailin hücumları nəticəsində əl və ayaqlarını itirən uşaqların taxtadan hazırlanmış protezlərlə məktəbə getməyə və həyata davam etməyə çalışdıqlarını vurğulayıb. O, Qəzzadakı xəstəxanalarda yanacaq çatışmazlığı səbəbindən generatorların 70 faizindən çoxunun fəaliyyət göstərə bilmədiyini söyləyib.

“Övladlarının və nəvələrinin üzərində titrəyən bir ata, bir baba kimi, bu kürsüdə ürəyim parçalanaraq bunu ifadə etmək məcburiyyətindəyəm; Qəzza bu gün təkcə dünyanın ən böyük uşaq qəbiristanlığı deyil. Eyni zamanda dünyada uşaqlar arasında amputasiya hallarının ən yüksək olduğu bölgədir. Qəzza dövrümüzün ən qeyri-insani, ən utancverici təmərküz düşərgəsidir.

Prezident Donald Trampın səyləri və bizim də daxil olduğumuz ölkələrin töhfələri ilə əldə edilən atəşkəsdən sonra belə öldürülən Qəzzalıların sayı 1 500-ü ötüb. Fələstin Müqavimət Hərəkatı sülh planının ikinci mərhələsinə keçidi qəbul etdiyi halda, İsrail hökuməti işğalı dayandırmağa yanaşmır. İordan çayının qərb sahilində isə məskunlaşmaçı terrorunun ən ağır dövrü yaşanır”, – deyə o qeyd edib.

Ərdoğanın BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasındakı çıxışı əsasən Qəzzadakı humanitar vəziyyət, müharibələrin qlobal miqyası və beynəlxalq sistemin böhranı üzərində qurulub.

Çıxışın əsas siyasi xətti Qəzzanı regional münaqişədən daha geniş, beynəlxalq hüquq və insanlıq dəyərləri baxımından qlobal problem kimi təqdim etməkdir.

Ərdoğan son bir ildə dünyada 60-dan çox münaqişənin yaşandığını vurğulamaqla müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik böhranının dərinləşdiyi mesajını verir.

Qəzzada ölənlərin sayı, uşaqların vəziyyəti və səhiyyə infrastrukturunun dağılması ilə bağlı səsləndirilən fikirlər çıxışın emosional yükünü artırmaqla yanaşı, İsrailin hərbi əməliyyatlarına beynəlxalq diqqəti yönəltmək məqsədi daşıyır.

Türkiyə prezidentinin “dövlət terroru”, “uşaq qəbiristanlığı” və “təmərküz düşərgəsi” kimi ifadələrdən istifadə etməsi Ankara ilə İsrail arasındakı siyasi fikir ayrılığının kəskinliyini nümayiş etdirir.

Eyni zamanda Ərdoğanın Donald Trampın səylərini və atəşkəs prosesinə töhfə verən ölkələri qeyd etməsi Türkiyənin özünü diplomatik prosesin iştirakçısı kimi təqdim etmək istədiyini göstərir.

Çıxışda Fələstin məsələsi ilə yanaşı Ukrayna, Rusiya, Myanma, Darfur, İran və Livanın da xatırladılması Türkiyənin mövqeyinin yalnız bir münaqişə ilə məhdudlaşmadığını göstərən siyasi çərçivə yaradır.

Ərdoğanın Qərb Sahilində məskunlaşmaçı zorakılığına diqqət çəkməsi isə Ankara üçün Fələstin məsələsinin yalnız Qəzza ilə məhdudlaşmadığını və daha geniş siyasi nizam məsələsi olduğunu göstərir.

Ümumilikdə, çıxışın ritorikası Türkiyənin beynəlxalq arenada humanitar diplomatiya, Fələstinə siyasi dəstək və münaqişələrin diplomatik yollarla həlli mövzularını ön plana çıxaran mövqeyini əks etdirir.

Bu baxımdan Ərdoğanın BMT tribunasında səsləndirdiyi fikirlər həm Qəzzadakı vəziyyətə beynəlxalq diqqəti artırmaq, həm də Türkiyənin qlobal böhranlar fonunda fəal diplomatik aktor kimi mövqeyini vurğulamaq məqsədi daşıyan siyasi mesajlar toplusu kimi qiymətləndirilə bilər.

ERAmedia Analitik Qrupu