İranda 12 gündür davam edən etiraz aksiyalarında həlak olanların sayı 42-yə yüksəlib. Hakimiyyətin ölkə üzrə internet və telefon rabitəsini kəsməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirib.

ERAmedia xəbər verir ki, minlərlə etirazçı Tehranın şərqində yerləşən hökumət binasını yandırıb. Bölgədən yayılan görüntülərdə binanın alovlar içində olduğu, yaxınlıqdakı etirazçıların isə şüarlar səsləndirdiyi görünür.

İran İnsan Haqları Aktivistləri Xəbər Agentliyi (HRANA) iqtisadi problemlər səbəbilə başlayan aksiyalarda ölənlərin sayının 42-yə çatdığını bildirib.

ABŞ mərkəzli HRANA-nın internet saytında dərc olunan hesabatda ölkədə 12 gündür davam edən etirazlara dair məlumat verilib. Məlumata görə, bu müddət ərzində ölkənin 31 vilayətinin hamısında baş verən aksiyalarda 5-i 18 yaşından kiçik olmaqla ümumilikdə 34 etirazçı və təhlükəsizlik qüvvələrinə bağlı 8 nəfər həyatını itirib. Ölkə üzrə ümumilikdə 2 min 277 nəfər saxlanılıb.

Bildirilir ki, yaralanmaların böyük hissəsi rezin və plastik güllələrin atılması nəticəsində baş verib. İran rəsmiləri etirazlarda ölən və ya yaralananlarla bağlı rəsmi açıqlama verməyib. HRANA 11-ci günə dair dünən açıqladığı hesabatda ölənlərin sayının 38-ə, saxlanılanların isə 2 min 217-yə yüksəldiyini bildirib.

Təhlükəsizlik tədbirləri çərçivəsində hökumət ölkə üzrə internet və telefon xətlərini bağlayıb. Bu səbəbdən aksiyalar və müdaxilələrlə bağlı detallı məlumatların əldə edilməsi çətinləşib.

Tehran rəhbərliyinin internet və telefon rabitəsini kəsməsi gərginliyi daha da artırıb. Dünən gecə minlərlə etirazçı Tehranın şərqindəki hökumət binasını yandırıb. Yayılan görüntülərdə binanın alovlandığı, ətrafdakı etirazçıların isə şüarlar səsləndirdiyi əks olunub.

İranda etirazlar 28 dekabr 2025-ci ildə yerli valyutanın xarici valyutalar qarşısında kəskin dəyər itirməsi və iqtisadi problemlər səbəbilə Tehranın Qapalı bazarında (Bazar-e bozorq) ticarətçilərin başlatdığı aksiyalarla başlayıb və daha sonra ölkənin bir çox şəhərinə yayılıb. “Tesnim” xəbər agentliyi etirazlar zamanı yaralanan polis əməkdaşlarının sayının 568-ə, yaralanan “Bəsic” milis qüvvələrinin isə 66-ya yüksəldiyini bildirib.

ABŞ prezidenti Donald Tramp İran­dakı etirazlarla bağlı açıqlamalarında, etirazçıların öldürülməsi halında ABŞ-ın müdaxilə edəcəyini və Tehran rəhbərliyinə sərt zərbə vuracağını deyib. İnqilab Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) isə 5 yanvar tarixində yaydığı bəyanatda etirazçılara qarşı güzəştə gedilməyəcəyini açıqlayıb.

İranda baş verən etirazlar ölkədəki iqtisadi problemlərin yalnız qığılcımı rolunu oynadığını göstərir, dərin sosial narazılıq artıq geniş əhali təbəqələrinə yayılıb. Hökumətin internet və rabitəni kəsməsi, həm daxili həm də beynəlxalq məlumat axınını məhdudlaşdıraraq gərginliyi nəzarət altında saxlamağa çalışdığını göstərir, lakin bu addım etirazçıların qəzəbini daha da artırır. Gənc nəsil arasında baş verən itkilər, siyasi etirazların daha radikal və davamlı olacağı ehtimalını yüksəldir.

Etirazların bütün ölkə üzrə yayıldığı müşahidə olunur, bu da mərkəzi hakimiyyətin regional təsirini zəiflədə bilər. Güc strukturlarının sərt reaksiyası və ölənlərin sayı artdıqca, beynəlxalq təzyiqlər və humanitar çağırışlar daha çox gündəmə gələcək. İqtisadi sabitliyin olmaması, valyuta dəyər itkisinin və işsizlik səviyyəsinin yüksək qalması etirazların qısamüddətli dayanmayacağını göstərir.

Hökumətin təhlükəsizlik strategiyasının əsasən zor tətbiqinə söykənməsi, uzunmüddətli sosial narazılığı həll etməkdə yetərsiz qalacaq. ABŞ və digər xarici dövlətlərin açıq dəstəyi, Tehran üçün həm diplomatik, həm də siyasi təzyiq yaradır. Etirazçıların simvolik binanı yandırması, hərəkatın strukturlaşmağa və daha təşkilatlanmış formalar almağa meyilli olduğunu göstərir.

Nəticədə, qarşılıqlı güc nümayişləri və iqtisadi çətinliklər birləşərək, İranda siyasi sabitliyin yaxın gələcəkdə ciddi sınaqlarla üzləşəcəyini proqnozlaşdırır.

ERAmedia Analitik Qrupu