“Tela” və “X” şirkətlərinin sahibi İlon Mask süni intellekt sistemlərinin elektrik şəbəkələri üzərində sürətlə artan təzyiqi səbəbindən üç ildən də az müddətdə qlobal enerji infrastrukturunun çökə biləcəyi barədə sarsıdıcı xəbərdarlıq edib.

ERAmedia-nın məlumatına görə, Mask Con Kollisonun aparıcılıq etdiyi “Tchicky Paint” podkastında verdiyi geniş müsahibədə texnoloji infrastruktur üçün yaranan riskləri açıq və kəskin ifadələrlə dəyərləndirib.

Qarşıdakı 30–36 ay ərzində enerjimizi itirəcəyik. Dediklərimi xatırlayın… Bu nöqtədən sonra daha çox böyümək mümkün deyil”, – Mask deyib.

Mask bildirib ki, süni intellektin enerji istehlakı mövcud elektrik şəbəkələrinin uyğunlaşa biləcəyi səviyyəni xeyli üstələyir və bu vəziyyət əsas rəqəmsal xidmətlərin davamlılığını təhlükə altına qoyaraq genişmiqyaslı elektrik kəsintilərinə səbəb ola bilər. Bu təhlükənin necə aradan qaldırıla biləcəyinə dair fikirlərini bölüşən “Tesla”nın baş icraçı direktoru misli görünməmiş bir plan açıqlayıb.

Plana əsasən, Yerə yaxın orbitə bir milyon kiçik peyk buraxılması nəzərdə tutulur. Bu peyklər birbaşa günəş enerjisi ilə işləyən mərkəzi hesablama qurğuları ilə təchiz olunacaq və kosmosda fasiləsiz günəş işığından istifadə edəcək.

“Kosmosda günəş həmişə mövcuddur. Bu yolla Yer üzündəki məhdudiyyətlərdən asılı olmadan, tükənməz enerji istehsal edərək bu sistemləri işlədə bilərik”, – deyə o bildirib.

Maskın bu təklifi elmi dairələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Bəzi mütəxəssislər Yerə yaxın orbitdə sıxlığın artmasının peyk toqquşmaları riskini yüksəldəcəyini və kosmik tullantıların çoxalaraq gələcək kosmik missiyaları çətinləşdirəcəyini bildiriblər.

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) hesabatlarında da bu ssenarinin “yaxın kosmosu təhlükəli mühitə çevirə biləcəyi” vurğulanır və bu miqyasda layihələr həyata keçirilməzdən əvvəl ciddi beynəlxalq standartların formalaşdırılmasına çağırış edilir.

Digər tərəfdən, Beynəlxalq Enerji Agentliyinin son məlumatlarına görə, süni intellekt məlumat mərkəzlərinin qlobal elektrik istehlakı 2025-ci ildə 480 teravatt-saat səviyyəsinə çatıb. Bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə 35 faiz artım deməkdir. Mövcud artım tempi və enerji səmərəliliyində ciddi irəliləyişlər baş verməzsə, bu istehlakın 2028-ci ilə qədər ikiqat artacağı proqnozlaşdırılır.

Massaçusets Texnologiya İnstitutundan doktor Leandra Ço kimi mütəxəssislər Maskın xəbərdarlıqlarını “şişirtmə deyil” kimi qiymətləndirərək, bunun texnoloji yeniliklərin sürəti ilə infrastrukturun bu yenilikləri daşımaq qabiliyyəti arasındakı real uçurumu əks etdirdiyini bildiriblər. Onlar kiçik miqyaslı nüvə reaktorlarına və yüksək səmərəli günəş panellərinə təcili investisiyaların vacibliyini vurğulayıblar.

Bu açıqlamalar ABŞ və Çin kimi ölkələrin iri məlumat mərkəzlərinin tikintisi uğrunda kəskin rəqabət apardığı, bunun isə enerji istehlakı ilə bağlı ekoloji və logistika problemlərini daha da dərinləşdirdiyi bir dövrdə səsləndirilib.