Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin məktəblilərin və müəllimlərin geyim normalarına dair qərarları ətrafında yaranan müzakirələr regional ideoloji təsirlərin və informasiya manipulyasiyalarının kontekstində qiymətləndirilməlidir.

ERAmedia-nın məlumatına görə, siyasi təhlilçi Aqşin Kərimov hesab edir ki, bu qərarların konstitusion əsaslarına kölgə salmaq cəhdləri ictimai rəyi manipulyasiya etməyə və cəmiyyətdə qütbləşmə yaratmağa xidmət edə bilər.

Təhlilçi vurğulayır ki, Azərbaycanın suveren qərarlarına qarşı yönələn yanaşmaları şərti olaraq “hicab geyimlərinin təşviqi” xətti çərçivəsində nəzərdən keçirmək mümkündür. Onun fikrincə, təhsillə dinin qarşı-qarşıya qoyulması cəmiyyətdə ideoloji qütbləşməni dərinləşdirə, ictimai münasibətlərə mənfi təsir göstərə və dünyəviliklə dindarlıq arasında süni qarşıdurma yarada bilər.

Aqşin Kərimovun qənaətinə görə, vahid məktəbli forması ətrafında aparılan müzakirələrin manipulyasiya predmetinə çevrilməsi bir neçə məqsədə xidmət edə bilər. Bunlara ictimaiyyəti tərəf seçməyə təhrik etmək, Azərbaycanın konstitusion quruluşuna qarşı ideoloji təzyiq göstərmək və cəmiyyətdə formalaşmış multikultural münasibətləri zəiflətmək daxildir.

Siyasi təhlilçi məktəbli geyimləri ətrafında yaranan mübahisələrin regional siyasi proseslərdən təcrid olunmuş şəkildə qiymətləndirilməsinin düzgün olmadığını düşünür. O, bu proseslərdə İranın ideoloji təsir imkanlarına və informasiya siyasətinə xüsusi diqqət çəkir.

Aqşin Kərimovun fikrincə, İranın media məkanında fəaliyyət göstərən müxtəlif informasiya resurslarının Azərbaycandakı müzakirələrə münasibəti ideoloji təbliğatın istiqamətlərini müəyyənləşdirmək baxımından əhəmiyyətlidir. Bu kontekstdə “Mehr”, “İSNA”, “Tasnim” və “Fars” agentliklərinin, “Keyhan” qəzetinin, eləcə də “Səhər” telekanalının yaydığı materiallara diqqət yetirilməsinin vacibliyi vurğulanır.

Təhlilçi hesab edir ki, İranın regional siyasətində dini-ideoloji amillər mühüm yer tutur. Onun yanaşmasına görə, bu təsir mexanizmlərinin mümkün istiqamətlərindən biri İslam İnqilabı ideyalarını yayan mərkəzlər və onlarla əlaqəli şəbəkələrdir. Bu baxımdan Əl-Mustafa Beynəlxalq Universiteti və Əhli-Beyt Dünya Assambleyasının fəaliyyəti də diqqətə alınmalı məsələlər sırasındadır.

Aqşin Kərimovun təhlilində informasiya kampaniyalarının əvvəlcədən hazırlanmış materialların sürətli yayılması, həssas auditoriyaların hədəf seçilməsi və ictimai narazılıqların siyasi məqsədlər üçün istifadəsi kimi mümkün xüsusiyyətləri qeyd olunur. Bununla belə, konkret şəbəkələrin idarə olunması və hadisələrin koordinasiyası ilə bağlı iddiaların ayrıca faktlarla təsdiqlənməsi zəruridir.

Siyasi təhlilçi hesab edir ki, Azərbaycanın dünyəvi dövlət prinsiplərini və suveren hüquqlarını qorumaq istiqamətində atdığı addımlar yalnız İranın ideoloji təsir imkanları ilə bağlı müzakirələr fonunda qiymətləndirilməməlidir. Onun fikrincə, Türkiyədəki bəzi dini-mühafizəkar mərkəzlərin və media şəbəkələrinin də Azərbaycanın təhsil siyasətinə münasibətdə sərt mövqe nümayiş etdirməsi diqqətəlayiq məqamdır.

Aqşin Kərimov vurğulayır ki, Azərbaycanla Türkiyə arasında mövcud olan strateji müttəfiqlik münasibətləri qarşılıqlı suverenliyə və daxili qərarlara hörmət prinsipinə əsaslanmalıdır. Bu baxımdan dini diskursun dövlətlərarası münasibətlərdə və Azərbaycanın suveren təhsil qərarlarının qiymətləndirilməsində əsas meyara çevrilməsi mübahisəli yanaşma kimi dəyərləndirilir.

Təhlilçinin fikrincə, Türkiyədəki bəzi ictimai və media dairələrinin Azərbaycana qarşı tənqidi mövqeyi iki ölkə arasındakı münasibətlərin ideoloji müstəvidə də qarşılıqlı etimad əsasında qorunmasının vacibliyini gündəmə gətirir.

O, mövcud vəziyyətlə bağlı iki mümkün istiqamətə diqqət çəkir. Birinci ehtimala görə, Türkiyədəki dini qrupların təzyiqi müəyyən dairələrin Azərbaycana münasibətdə mövqeyinə təsir göstərə bilər. İkinci ehtimal isə Türkiyənin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının bəzi nümayəndələrinin Azərbaycana qarşı səsləndirdiyi bəyanatlar fonunda müəyyən siyasi qüvvələrin informasiya və sosial media məkanında Bakıya qarşı tənqidi kampaniyalarda maraqlı ola bilməsi ilə bağlıdır.

Bu ehtimalların qiymətləndirilməsi üçün konkret bəyanatların, media materiallarının və siyasi reaksiyaların faktoloji təhlilinə ehtiyac var.

Aqşin Kərimovun yanaşmasına əsasən, məktəbli geyimləri ətrafında yaranan mübahisələr təkcə təhsil siyasəti ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda dünyəvilik, dini təsirlər və dövlət suverenliyi məsələlərini də gündəmə gətirir.

Təhlilçi hesab edir ki, Azərbaycan regional geosiyasi rəqabət şəraitində öz milli maraqlarını və konstitusion prinsiplərini qorumağa çalışarkən ideoloji müstəvidə yaranan təzyiqləri də nəzərə almalıdır. Bununla yanaşı, regional aktorların fəaliyyətinə dair irəli sürülən iddiaların faktlara əsaslanması və siyasi qiymətləndirmələrlə təsdiqlənmiş məlumatların bir-birindən fərqləndirilməsi vacibdir.

Onun fikrincə, Azərbaycanla Türkiyə arasındakı strateji müttəfiqlik yalnız hərbi və siyasi sahələrlə məhdudlaşmamalı, qarşılıqlı hörmət, suveren qərarlara müdaxilə etməmək və ictimai etimad prinsipləri əsasında ideoloji müstəvidə də möhkəmləndirilməlidir.

Vural