ABŞ prezidenti Donald Tramp Çinə səfəri üçün Ağ Evdən ayrılarkən jurnalistlərin gündəmlə bağlı suallarını cavablandırıb.

ERAmedia xəbər verir ki, Tramp İranla danışıqların davam etdiyini bildirərək, ABŞ üçün faydalı olacaq bir razılaşma əldə edəcəklərinə inandığını deyib. O qeyd edib ki, belə bir anlaşma həm ABŞ, həm də İran xalqı üçün müsbət nəticələr verə bilər.

ABŞ prezidenti İranın hərbi və siyasi imkanlarını böyük ölçüdə zəiflədiklərini iddia edərək sərt açıqlamalar verib:

“İran məsələsində bütün nəzarət bizdədir. İranla ya razılaşma əldə edəcəyik, ya da onlar məhv ediləcəklər. Hər iki halda qalib biz olacağıq – ya sülh yolu ilə, ya da başqa şəkildə”, – deyə Tramp bildirib.

Tramp əlavə edib ki, İranın dəniz qüvvələri, hava və quru birlikləri, eləcə də radar sistemləri ciddi şəkildə sıradan çıxarılıb.

“Ya düzgün addım atacaqlar, ya da bu işi tamamilə bitirəcəyik”, – deyə o vurğulayıb.

Tramp İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan verməyəcəklərini qeyd edərək, istəsə bu gün İran məsələsindən geri çəkilə biləcəyini, lakin “başladığı işi tamamlamaq istədiyini” bildirib.

Pakistanın vasitəçilik rolunun yenidən nəzərdən keçirilməsi ilə bağlı iddialara da münasibət bildirən Tramp, Pakistan rəsmilərinin “əla iş gördüyünü” deyib.

ABŞ prezidenti Pakistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Asim Munir və Baş nazir Şahbaz Şərifi “çox dəyərli insanlar” adlandıraraq, vasitəçi kimi Pakistanı dəyişməyi düşünmədiyini vurğulayıb.

Tramp, Çinin İran məsələsinə müdaxilə etməsinə ehtiyac olmadığını düşündüyünü desə də, Çin Prezidenti Si Cinpinlə görüşündə İran mövzusunun da müzakirə ediləcəyini bildirib.

ABŞ prezidenti həmçinin İranlı etirazçılara dəstək məqsədilə göndərilən silahların bölgədəki kürd qruplarının əlində qaldığı barədə əvvəlki iddialarını təkrarlayıb.

Rusiya-Ukrayna müharibəsinə də toxunan Tramp tərəflər arasında müvəqqəti atəşkəsin başa çatmasına baxmayaraq, prosesin müsbət istiqamətdə irəlilədiyini qeyd edib.

“İnanın ya da inanmayın, Rusiya-Ukrayna müharibəsi sona yaxınlaşır. Rusiya ilə Ukrayna arasında razılaşma əldə edəcəyik”, – deyə o bildirib.

Tramp əlavə edib ki, ehtiyac yaranarsa bu il Rusiyaya səfər də edə bilər.

ABŞ prezidenti NATO-nu da tənqid edərək, alyansın Vaşinqtona kifayət qədər dəstək vermədiyini bildirib.

“NATO-ya ehtiyacımız yoxdur. Bizim onlara ehtiyacımız olan vaxt yanımızda olmadılar. NATO bizi böyük məyusluğa uğratdı”, – deyə Tramp vurğulayıb.

Çinə səfəri ilə bağlı danışan Tramp, Çin lideri Si Cinpinlə görüşün çox məhsuldar keçəcəyinə inandığını bildirib.

“Si mənim dostumdur. Görüşümüz möhtəşəm olacaq, bunu səbirsizliklə gözləyirəm”, – deyə ABŞ prezidenti qeyd edib.

Trampın son açıqlamaları Vaşinqtonun xarici siyasətdə yenidən sərt xəttə üstünlük verdiyini göstərir. İranla bağlı istifadə olunan ritorika bölgədə hərbi və siyasi gərginliyin artmaq ehtimalını gücləndirir. Vaşinqton bir tərəfdən danışıqlar mesajı versə də, digər tərəfdən güc nümayişi ilə Tehrana ciddi təzyiq etməyə çalışır. Bu yanaşma ABŞ-ın Yaxın Şərqdə strateji üstünlüyünü qorumaq planının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Tramp administrasiyası hesab edir ki, iqtisadi və hərbi basqılar İranı geri addım atmağa məcbur edə bilər.

Digər tərəfdən, ABŞ prezidentinin NATO ilə bağlı narazılığı Qərb daxilində fikir ayrılıqlarının davam etdiyini ortaya qoyur. Vaşinqtonun müttəfiqlərə qarşı sərt tonu ABŞ-ın beynəlxalq yükü təkbaşına daşımaq istəmədiyini göstərir. Trampın Çinlə dialoqa xüsusi önəm verməsi isə qlobal rəqabətə baxmayaraq, böyük güclər arasında təmas kanallarının açıq saxlanıldığını nümayiş etdirir. İran məsələsinin Pekinlə müzakirə olunması Çinin artıq regional proseslərdə mühüm aktora çevrildiyini təsdiqləyir.

Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı nikbin açıqlamalar da diqqət çəkir. Ağ Ev müharibənin uzanmasının həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan Qərbə əlavə yük yaratdığını anlayır. Buna görə Vaşinqton müəyyən mərhələdə diplomatik həll variantlarını daha fəal şəkildə gündəmə gətirə bilər. Trampın mümkün Rusiya səfəri barədə mesajı da gələcəkdə yeni danışıqlar platformasının formalaşacağı ehtimalını artırır.

Pakistanın vasitəçilik roluna verilən dəstək isə ABŞ-ın Cənubi Asiyada balans siyasətini qorumağa çalışdığını göstərir. Vaşinqton regionda həm Çin, həm də Hindistan amilini nəzərə alaraq İslamabadla əlaqələri strateji səviyyədə saxlamaq niyyətindədir. Ümumilikdə, Trampın açıqlamaları ABŞ-ın eyni vaxtda bir neçə geosiyasi mərkəzdə güc balansını yenidən formalaşdırmağa çalışdığını göstərən mühüm siyasi mesajlar kimi qiymətləndirilir.

ERAmedia Analitik Qrupu