Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan BMT-nin Baş katibi Antoniu Quterreş ilə telefon danışığı aparıb.

ERAmedia bildirir ki, bu barədə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyindəki mənbələr məlumat verib.

Məlumata görə, tərəflər “regiondakı vəziyyət və müharibənin dayandırılmasına yönəlmiş tədbirlər” barədə fikir mübadiləsi aparıblar.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ilə BMT-nin Baş katibi Antoniu Quterreş arasında baş tutan telefon danışığı regionda artan gərginlik fonunda diqqət çəkən mühüm diplomatik hadisədir. Bu təmas bir daha göstərir ki, Türkiyə artıq təkcə regional deyil, qlobal səviyyədə də sülh təşəbbüsləri ilə çıxış edən əsas aktorlardan birinə çevrilib.

BMT-nin bu dialoqa xüsusi önəm verməsi, faktiki olaraq, təşkilatın regionda sabitliyin təmin olunmasında Türkiyənin rolunu qəbul etdiyini göstərir. Quterreşin Türkiyənin təşəbbüslərinə açıq olması, Ankara diplomatiyasının legitimliyini və effektivliyini artırır.

Son illər beynəlxalq ictimaiyyətdə BMT-nin münaqişələrin həllində təsir gücünün zəiflədiyi ilə bağlı fikirlər getdikcə güclənir. Müxtəlif regionlarda (Yaxın Şərq, Ukrayna, Afrika) davam edən münaqişələr göstərir ki, təşkilat çox vaxt yalnız bəyanatlar verməklə kifayətlənir.

Bu kontekstdə Türkiyənin vasitəçilik təşəbbüslərinin ön plana çıxması təsadüfi deyil. BMT-nin institusional mexanizmləri iflic vəziyyətə düşdükcə, daha çevik və operativ qərar qəbul edən dövlətlər, xüsusilə Türkiyə kimi regional güclər real təsir imkanlarını artırır. Bu isə BMT-nin klassik rolunun tədricən transformasiyaya uğradığını göstərir.

Yaxın Şərqdə gərginliyin artmasının əsas səbəblərindən biri də United States və Israel tərəfindən Iran-a qarşı həyata keçirilən hərbi və ya hərbi xarakterli addımlardır. Bu cür müdaxilələr beynəlxalq hüquq baxımından ciddi suallar doğurur.

Xüsusilə BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsi yalnız özünümüdafiə halında güc tətbiqinə icazə verir. Lakin preventiv və ya birtərəfli hücumlar bu maddənin ruhuna və beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə zidd hesab olunur. Bu baxımdan, ABŞ və İsrailin addımları regionda hüquqi legitimliyi olmayan yeni gərginlik ocaqları yaradır.

Mövcud mürəkkəb geosiyasi şəraitdə Türkiyənin rolu xüsusilə diqqətəlayiqdir. Ankara həm Qərb strukturları ilə əlaqələrini qoruyur, həm də region ölkələri ilə dialoqu davam etdirir. Bu çoxşaxəli diplomatiya Türkiyəyə unikal vasitəçilik imkanları qazandırır.

Hakan Fidan kimi təcrübəli diplomatların aktiv fəaliyyəti nəticəsində Türkiyə müxtəlif tərəflər arasında etimad körpüsü qurmağa çalışır. Bu isə xüsusilə Yaxın Şərq kimi həssas regionda böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Hazırkı şəraitdə Türkiyə tədricən regional sabitliyin təminatçısı roluna yüksəlir. BMT kimi qlobal təşkilatların təsir imkanlarının azalması fonunda, Ankara kimi aktorların təşəbbüsləri daha real nəticələr vəd edir.

BMT-nin Türkiyənin sülh təşəbbüslərinə dəstək verməsi, əslində, təşkilatın dolayı yolla öz zəifliyini etiraf etməsi kimi də qiymətləndirilə bilər. Bu, eyni zamanda beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni güc balansının formalaşdığını göstərir.

Regionda artan gərginlik fonunda Türkiyə diplomatiyasının fəallaşması və BMT ilə koordinasiyası mühüm əhəmiyyət daşıyır. Lakin bu proses həm də daha geniş bir reallığı üzə çıxarır: qlobal idarəetmə mexanizmləri zəiflədikcə, regional güclərin rolu artır.

Türkiyə bu yeni reallıqda həm vasitəçi, həm də sabitləşdirici aktor kimi çıxış edir. Bu isə yaxın gələcəkdə regionun siyasi arxitekturasında Ankaranın rolunun daha da güclənəcəyini deməyə əsas verir.

ERAmedia Analitik Qrupu