Bəzən insanlar kənardan çox normal görünür. İşə gedirlər, danışırlar, gülürlər, gündəlik həyatlarını davam etdirirlər. Amma bütün bunların arxasında heç kimə göstərilməyən bir daxili yorğunluq olur. Bu yorğunluq nə fiziki istirahətlə keçir, nə də “bir az dincəlmək”lə.
Ən çətin tərəfi də budur: insan özü də çox vaxt nə yaşadığını tam adlandıra bilmir.
Bu hal çox zaman “hər şey qaydasındadır” görüntüsünün arxasında gizlənir. İnsan məsuliyyətlərini yerinə yetirir, ətrafına problem göstərmir, amma içində daimi bir gərginlik, boşluq və tükənmə hissi daşıyır.
Psixoloji baxımdan bu vəziyyət uzunmüddətli emosional yüklənmə, bastırılmış hisslər və davamlı stresslə əlaqəli ola bilər. İnsan öz ehtiyaclarını ikinci plana keçirir, “güclü olmalıyam” düşüncəsi ilə yaşayır və zamanla öz daxili resurslarını tükədir.
Bu mərhələdə ən təhlükəli məqam odur ki, insan özünü “yaxşıyam” deyərək inandırmağa başlayır. Halbuki bədən və psixika artıq siqnal verir: yorğunluq, motivasiya azalması, emosional boşluq, səbəbsiz əsəbilik və ya tam hisssizlik.
Bu vəziyyət bəzən klinik olaraq Depressiya ilə əlaqəli ola bilər. Amma hər zaman ağır bir diaqnozdan söhbət getmir — bəzən bu, uzun müddət yığılan emosional yükün nəticəsidir.
İnsanlar çox vaxt belə düşünür: “Mənim hər şeyim var, niyə belə hiss edirəm?”
Amma psixoloji reallıq budur ki, daxili vəziyyət xarici şəraitlə həmişə uyğun olmur.
Səssiz yorğunluq yaşayan insanlar adətən kömək istəməkdə gecikir. Çünki onların problemi “görünən problem” deyil. Onlar işləyir, sosial görünür, funksionaldır. Amma daxilən tədricən özlərinə uzaqlaşırlar.
Belə hallarda ən vacib addım öz hisslərini kiçiltməməkdir. Yorğunluğu “adi şeydir” deyə keçişdirmək əvəzinə, onun siqnal olduğunu qəbul etmək lazımdır. İnsan özünü dinləməyə başladıqda dəyişiklik də başlayır.
Psixoloji dəstək bu mərhələdə təkcə problem həlli deyil, həm də insanın özünü yenidən tanıması prosesidir. Çünki çox vaxt yorğun olan təkcə bədən yox, insanın içində uzun müddət susdurulmuş hisslər olur.
Psixoloq olaraq mən bu vəziyyəti çox tez-tez görürəm — insanlar uzun müddət öz yorğunluqlarını görməzlikdən gəlir və onu “normal” kimi qəbul edirlər.
Əgər siz də özünüzdə və ya yaxınlarınızda bu cür daxili yorğunluq, boşluq və tükənmə hiss edirsinizsə, bunu tək yaşamaq məcburiyyətində deyilsiniz. Bəzən sadəcə danışmaq və düzgün anlaşılmaq belə bir başlanğıc olur.

Günel MƏMMƏDLİ,

 “LUMİNA” Erkən İnkişaf və Psixoloji Nitq Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq