Uşaqlarla işləyəndə bir şeyi çox açıq görürəm…
Onlar çox şey hiss edirlər, amma hər zaman bunu deyə bilmirlər.
Bəzən uşaq danışmır, amma gözləri danışır.
Bəzən davranışı ilə nəsə demək istəyir, amma biz onu səhv anlayırıq.
Elə burda emosional inkişaf başlayır.
Emosional inkişaf məncə sadəcə “hissləri bilmək” deyil…
uşağın içində olanı tanımasıdır.
Sevinc də var, qorxu da var, kədər də var, əsəb də…
və bunların hamısı normaldır.
Uşaq üçün “pis hiss” yoxdur.
Sadəcə o hissi necə yaşamağı öyrənmək var.

Mənə görə ən vacib şey budur:
Uşaq özünü başa düşməyə başlayanda, davranışı da dəyişir.
Çünki artıq içində nə olduğunu bilir.
Biz böyüklər çox vaxt səhv edirik…
uşağın hissini dayandırmağa çalışırıq.
“ağlama”, “sus”, “eləmə”…
Amma bəzən uşağa lazım olan tək şey budur:
“Görürəm ki, kədərlisən…”
Bu cümlə çox şeyi dəyişir.
Uşaq başa düşüldüyünü hiss edir.
Və sakitləşir.

LUMİNA-da biz uşaqlarla işləyəndə bir şeyi əsas götürürük:
dəyişmək yox, anlamaq.
Oyunla, rənglə, kartlarla…
uşağın içində olanı bir az da görünən edirik.

Sonda isə bir şeyi həmişə düşünürəm:
Hər uşaq fərqlidir…
amma hamısının ehtiyacı eynidir — başa düşülmək.
Uşaq başa düşüləndə, artıq inkişaf başlayır.
İstəsən bunu daha da “çox qısa status versiyası” və ya “Instagram caption” formasında da hazırlayım.

Günel MƏMMƏDLİ,

“LUMİNA” Erkən İnkişaf və Psixoloji Nitq Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq