Tehran ABŞ-la danışıqlara hazırdır, lakin hesab edir ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp sadəcə öz iradəsini qəbul etdirməyə çalışır.

ERAmedia xəbər verir ki, bu barədə İran parlamentinin spikeri Məhəmməd-Baqer Qalibaf CNN-ə müsahibəsində bildirib.

Qalibaf vurğulayıb ki, İran ABŞ-la danışıqlara yalnız bu proses “həqiqi” olacağı təqdirdə razıdır.

Onun sözlərinə görə, ABŞ prezidentinin arzuladığı danışıqlar formatı məhz bu deyil, çünki Tramp başqalarına öz iradəsini diktə etmək niyyətindədir.

Regionda ABŞ hərbi qüvvələrinin artırılması məsələsinə toxunan spiker Vaşinqtonu xəbərdar edib ki, hücum olacağı təqdirdə İran cavab verəcək.

“Tramp müharibəyə başlaya bilər, lakin onu nəzarətdə saxlaya bilməz”, – deyə Qalibaf qeyd edib.

Qalibafın açıqlaması Tehran–Vaşinqton xəttində gərginliyin hələ də yüksək olduğunu göstərir. Tehran danışıqlara açıq olduğunu desə də, bu açıq qapının şərti ABŞ-ın “diktəedici” mövqedən imtina etməsidir. Bu yanaşma tərəflər arasında etimad böhranının dərinliyini və risklərin asanlıqla hərbi eskalasiyaya çevrilə biləcəyini göstərir.

ABŞ-ın regionda hərbi varlığını artırması Tehranda təhlükəsizlik narahatlıqlarını gücləndirir və sərt cavab ritorikasını legitimləşdirir. Eyni zamanda, İran rəhbərliyi müharibənin iqtisadi və sosial xərclərinin ağır olacağını yaxşı anlayır. Buna görə də Tehran üçün əsas strategiya birbaşa toqquşmadan qaçaraq deterrensiya yaratmaqdır.

Müharibə riski qısamüddətdə tammiqyaslı ssenari kimi aşağı görünür, lakin səhv hesablamalar ehtimalı qalır. Xüsusilə regional müttəfiqlər və proksi qüvvələr üzərindən toqquşmalar riskləri artıra bilər.

ABŞ daxilində siyasi dövrlər və liderlik üslubu qərarların kəskinliyinə təsir edən amillər sırasındadır. Tehran rejimi üçün əsas prioritet daxili sabitliyi qorumaq və sanksiyaların təsirini minimuma endirməkdir.
Uzanan gərginlik rejimin təhlükəsizlik aparatını gücləndirsə də, cəmiyyət üzərində iqtisadi təzyiqləri artırır. Bu isə orta müddətdə sosial narazılıqların yenidən alovlanması riskini saxlayır. Buna baxmayaraq, rejimin institutlaşmış güc strukturları onun qısa və orta müddətdə dağılma ehtimalını azaldır.

Tehran danışıqları vaxt qazanmaq və beynəlxalq təcridi yumşaltmaq aləti kimi görür. Vaşinqtonun maksimalist tələbləri davam edərsə, diplomatik kanalların daralması mümkündür. Belə şəraitdə müharibə riski idarəolunan, lakin təhlükəli səviyyədə qalacaq.

Nəticə etibarilə, İran rejiminin gələcəyi ani müharibədən çox, uzunmüddətli təzyiq və daxili dayanıqlıq balansından asılı olacaq.

ERAmedia Analitik Qrupu