• Rəsul Mirhəşimli

Zaman keçdikcə cəmiyyətlər dəyişir, texnologiya inkişaf edir, imkanlar artır. Ancaq bu irəliləyişlə birlikdə insan ruhunda dərin bir boşluq, narahatlıq və yorğunluq da özünü göstərməyə başlayır. Gözləntilər böyüdükcə, həyat da daha mürəkkəb və narahat olur. Keçmişlə bu gün arasındakı fərqlər təkcə maddi deyil; mənəvi, psixoloji və əxlaqi sahələrdə də dərin izlər buraxır.

Bir vaxtlar insanlar eyni süfrə ətrafında toplaşar, bir tikə çörəyi paylaşmaqdan xoşbəxt olar, qonşusunun halını soruşmağı insani və dini borc bilərdi. Aza qane olmaq, həyatın sadəliyində gözəllik tapmaq ən böyük zənginlik sayılırdı. Paylaşmaq yük deyil, könül işi idi. “Qonşu qonşunun külünə möhtacdır” sözü sadəcə bir atalar sözü deyil, yaşanan bir dəyərin ifadəsi idi.

İslam dini də bu birlik və həmrəylik ruhunu güclü şəkildə təşviq edir. Peyğəmbərimiz Hz. Məhəmməd (s) buyurur: “Qonşusu ac ikən tox yatan bizdən deyildir”. Bu söz təkcə maddi yardımı deyil, insanın mənəvi məsuliyyətini də ifadə edir. Keçmişdə bu düşüncə ilə insanlar bir-birinə qarşı daha mərhəmətli, daha anlayışlı idi.

Ancaq zamanla hər şey dəyişdi. Texnologiya, reklamlar, sosial media və qloballaşan dünya insanın ehtiyac anlayışını dəyişdirdi. Artıq həqiqi ehtiyaclar yerini süni arzulara və sosial təzyiqlərə verdi. Əvvəllər bir ev və bir tikə çörəklə kifayətlənən insan, bu gün brend geyim, son model telefon, lüks avtomobil və yüksək status axtarışındadır. Bu isə insanlarda daimi bir çatışmazlıq və narazılıq hissi yaradır.

Psixoloji baxımdan bu bitməyən yarış və müqayisə halı insanın daxili rahatlığını pozur. İnsan özünü daim başqaları ilə müqayisə edir, özünü əskik, yetərsiz və uğursuz hiss edir. Nəticədə depressiya, qısqanclıq, narazılıq və həyatdan bezmək kimi problemlər getdikcə yayılır.

Halbuki din bizə dünyanı məqsəd deyil, vasitə kimi görməyi öyrədir. Qurani-Kərimdə buyurulur:

“Bilin ki, dünya həyatı yalnız oyun, əyləncə, bəzək, aranızda öyünmə və mal-dövlətlə, övladla çoxluq yarışıdır…” (“Hədid” surəsi, ayə 20)

Dini dəyərlər bizə öyrədir ki, həyatın əsas məqsədi nəfsi doyurmaq deyil, gözəl əxlaqla, mərhəmətlə və dürüstlüklə yaşamaqdır. Bu dəyərlər unudulduqca insan mənəvi dayaqlarını itirir və həyatın mənasını yalnız maddiyyatda axtarmağa başlayır.

Keçmişdə insanlar daha az imkanla daha çox xoşbəxt idi, çünki xoşbəxtliyin ölçüsü sahib olmaq deyil, paylaşmaqdı. Bu gün isə bolluq içində mənəvi yoxsulluq yaşanır. Hər şeyə sahib olan, amma heç nəyə qane olmayan bir nəsil yetişir.

Bu səbəbdən insanlıq olaraq yenidən sadəliyə, aza qənaətə, qarşılıqsız paylaşmağa və həqiqi mənəvi dəyərlərə qayıtmalıyıq. Çünki dünya malı bir gün bitər, amma bir insanın qəlbində buraxdığımız gözəl iz əbədi qalır.

Keçmişin insanı xoşbəxtliyi sadə həyatda, ailə bağlarında və dostluqda tapardı. Bir tikə çörəyi bölüşmək, qonşunun qapısını döymək, hal-əhval tutmaq onların həyat fəlsəfəsi idi. Bu gün isə ehtiyaclar süni şəkildə artırılır, xoşbəxtlik yalnız maddiyyata bağlanır. Sosial media və reklamlar insanlara daim daha çox şeyə ehtiyac duyduqları hissini verir. Bu da ruh tarazlığımızı pozur, daxili dünyamızı qurudur.

Nəticədə “mükəmməl həyat” xəyali arxasınca qaçan, amma heç vaxt çata bilməyən yorğun cəmiyyətlər yaranır. Daha çox stres, tənhalıq və daxili boşluqla mübarizə aparan insanlar gündən-günə artır.

Halbuki insan sadə yaşamağı, aza razı olmağı, sevgi ilə paylaşmağı yenidən öyrənməlidir. Texnoloji inkişaf həyatımızın bir reallığı ola bilər, lakin bu inkişafla ayaqlaşarkən mənəvi dəyərlərimizi qurban verməməliyik.

Çünki nə qədər mala sahib olsaq da, nə qədər yüksəklərə qalxsaq da, insan qəlbi həqiqi sevgi, mərhəmət və huzuru tapmadıqca, əsl xoşbəxtliyi heç vaxt dada bilməyəcək.