ABŞ administrasiyası İranla həftəsonu əldə edilmiş qarşılıqlı anlaşma memorandumunun rəsmi mətnini dərc edib.

ERAmedia xəbər verir ki, bu barədə CNN televiziya kanalı məlumat yayıb. Bildirilib ki, ABŞ administrasiyasının yüksək vəzifəli nümayəndəsi 14 maddədən ibarət sənədi ictimaiyyətə təqdim edib. Sənəddə Hörmüz boğazının açılması, İrana qarşı bəzi maliyyə məhdudiyyətlərinin yumşaldılması, İranın nüvə proqramı ilə bağlı gələcək texniki danışıqlar və yekun sazişin hazırlanmasına dair müddəalar yer alıb.

Aşağıda tam mətn verilib:

“Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası arasında İslamabad qarşılıqlı anlaşma memorandumu”

Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası [tarix] tarixində aşağıdakılar barədə birgə və vicdanla razılığa gəliblər:

1. Amerika Birləşmiş Ştatları, İran İslam Respublikası və davam edən müharibədə onların müttəfiqləri bütün cəbhələrdə, o cümlədən Livanda hərbi əməliyyatların dərhal və daimi dayandırıldığını elan etmək məqsədilə bu qarşılıqlı anlaşma memorandumunu imzalayırlar və həmin andan etibarən bir-birinə qarşı hər hansı müharibə və ya hərbi əməliyyata başlamamağı, bir-birinə qarşı güc tətbiqi və ya güc tətbiqi hədəsindən çəkinməyi, həmçinin Livanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etməyi öhdələrinə götürürlər. Yekun saziş bütün cəbhələrdə, o cümlədən Livanda müharibənin daimi dayandırılmasını və bu maddənin digər müddəalarını təsdiq edəcək.

2. Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi, eləcə də bir-birinin daxili işlərinə müdaxilə etməməyə dair öhdəlik götürürlər.

3. Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası qarşılıqlı razılıq əsasında uzadılma imkanı olmaqla maksimum 60 gün ərzində danışıqlar apararaq yekun saziş əldə etməyi öhdələrinə götürürlər.

4. Bu memorandumun imzalanmasından dərhal sonra Amerika Birləşmiş Ştatları dəniz blokadasının və İran İslam Respublikasına qarşı tətbiq edilən bütün maneələrin aradan qaldırılmasına başlayacaq və 30 gün ərzində dəniz blokadasını tam dayandıracaq. Bu müddət ərzində gəmi hərəkəti İran İslam Respublikası tərəfindən bərpa olunacaq müharibədən əvvəlki səviyyələrə uyğun şəkildə normallaşdırılacaq. Amerika Birləşmiş Ştatları həmçinin yekun saziş bağlandıqdan sonra 30 gün ərzində öz qüvvələrini İran İslam Respublikası yaxınlığından çıxarmağı öhdəsinə götürür.

5. Bu memorandumun imzalanmasından sonra İran İslam Respublikası 60 gün ərzində Fars körfəzindən Oman dənizinə və əks istiqamətdə ticarət gəmilərinin təhlükəsiz və maneəsiz keçidini təmin etmək üçün səy göstərəcək. Ticarət gəmilərinin hərəkəti dərhal başlayacaq və texniki, hərbi maneələrin aradan qaldırılması, həmçinin İran İslam Respublikası tərəfindən minaların təmizlənməsi nəzərə alınaraq 30 gün ərzində tam tətbiq ediləcək. İran İslam Respublikası beynəlxalq hüquqa və boğazın sahilyanı dövlətlərinin suveren hüquqlarına uyğun olaraq Hörmüz boğazının gələcək idarəçiliyi və dəniz xidmətləri ilə bağlı Oman Sultanlığı və digər sahilyanı dövlətlərlə məsləhətləşmələr aparacaq.

6. Amerika Birləşmiş Ştatları regional tərəfdaşlarla birlikdə İran İslam Respublikasının bərpası və iqtisadi inkişafı üçün minimum 300 milyard ABŞ dolları həcmində yekun razılaşdırılmış plan hazırlamağı öhdəsinə götürür. Bu planın həyata keçirilməsi mexanizmi yekun saziş çərçivəsində 60 gün ərzində razılaşdırılacaq. Müvafiq maliyyə əməliyyatları üçün bütün zəruri lisenziyalar, istisnalar və icazələr Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən təqdim ediləcək.

7. Amerika Birləşmiş Ştatları yekun saziş çərçivəsində razılaşdırılmış qrafik üzrə İran İslam Respublikasına qarşı bütün növ sanksiyaları, o cümlədən BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrini, Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin İdarəçilər Şurasının qərarlarını və ABŞ-nin bütün birinci və ikinci dərəcəli birtərəfli sanksiyalarını ləğv etməyi öhdəsinə götürür. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları sanksiyaların aradan qaldırılmasının həlledici əhəmiyyət daşıdığını qəbul edir və bu məsələni danışıqlar zamanı dərhal nəzərdən keçirmək niyyətində olduqlarını bildirirlər.

8. İran İslam Respublikası təsdiq edir ki, nüvə silahı əldə etməyəcək və hazırlamayacaq. Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası zənginləşdirilmiş material ehtiyatlarının taleyini qarşılıqlı razılaşdırılmış mexanizmə uyğun şəkildə həll etməyə razılaşıblar. Minimum metodologiya kimi həmin materialların Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin nəzarəti altında ölkə daxilində seyrəldilməsi nəzərdə tutulur. Tərəflər həmçinin zənginləşdirmə və İranın nüvə ehtiyacları ilə bağlı digər məsələləri yekun saziş çərçivəsində müzakirə etməyə razılıq veriblər.

9. Yekun saziş bağlanana qədər Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası mövcud vəziyyəti qoruyacaqlar. İran nüvə proqramının hazırkı vəziyyətini saxlayacaq, ABŞ isə yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcək və regiona əlavə qüvvələr yerləşdirməyəcək.

10. Amerika Birləşmiş Ştatları memorandumun imzalanmasından dərhal sonra və sanksiyalar tam ləğv edilənədək ABŞ Maliyyə Nazirliyinin İran xam neftinin, neft məhsullarının və törəmələrinin ixracı üçün zəruri icazələrini təqdim edəcək. Bu icazələr bank əməliyyatları, sığorta, daşımalar və əlaqəli bütün xidmətləri əhatə edəcək.

11. Amerika Birləşmiş Ştatları memorandumun icrasından sonra dondurulmuş və ya məhdudlaşdırılmış İran vəsaitlərini və aktivlərini İran İslam Respublikasının tam sərəncamına verməyi öhdəsinə götürür. ABŞ və İran bu vəsaitlərin azad olunması prosedurlarını danışıqlar zamanı qarşılıqlı razılaşdıracaqlar. Həmin vəsaitlər İran Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi istənilən son benefisiarın istifadəsinə tam şəkildə açıq olacaq. ABŞ bütün zəruri lisenziyaları və icazələri təqdim etməyi öhdəsinə götürür.

12. Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası bu memorandumun icrasına və gələcək yekun sazişin yerinə yetirilməsinə nəzarət etmək üçün icra mexanizmi yaratmağa razılaşırlar.

13. Bu memorandumun imzalanmasından sonra və 1-ci, 4-cü, 5-ci, 10-cu və 11-ci maddələrin icrasına başlanılması və davam etdirilməsi şərti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası yekun saziş üzrə danışıqlara yalnız qalan maddələr üzrə başlayacaqlar.

14. Yekun saziş BMT Təhlükəsizlik Şurasının məcburi qüvvəyə malik qətnaməsi ilə təsdiqlənəcək”.

Qeyd edək ki, memorandumun rəsmi şəkildə cümə günü imzalanacağı gözlənilir. Bundan sonra tərəflər yekun sazişin hazırlanması üçün 60 günlük danışıqlar mərhələsinə başlayacaqlar.