İlham Əliyevin Avropa diplomatiyası: Azərbaycanın beynəlxalq mövqeləri güclənir – TƏHLİL
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Dublində keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə Toplantısında iştirakı ölkəmizin Avropa ilə siyasi dialoqunun davamlılığını və beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunu nümayiş etdirən mühüm hadisələrdən biridir. Bu iştirak Azərbaycanın xarici siyasətində formalaşmış çoxşaxəli, praqmatik və milli maraqlara əsaslanan yanaşmanın növbəti təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər.
ERAmedia xəbər verir ki, noyabrın 12-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə Toplantısı Avropanın siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik gündəliyinin müzakirəsi baxımından mühüm beynəlxalq platforma olub. Tədbirdə 50-yə yaxın dövlət və hökumət başçısının iştirakı Azərbaycanın da bu geniş siyasi dialoqun iştirakçısı olmasının əhəmiyyətini artırır.
Prezident İlham Əliyevin zirvə toplantısının açılış plenar sessiyasında iştirakı, İrlandiyanın Baş naziri Mixol Martin tərəfindən qarşılanması və digər dövlət və hökumət başçıları ilə eyni platformada təmsil olunması Azərbaycanın Avropa siyasi məkanında mövqelərinin qorunması və inkişaf etdirilməsi baxımından diqqətəlayiqdir.
Bu hadisəyə yalnız diplomatik protokol çərçivəsində yanaşmaq düzgün olmazdı. Burada daha geniş geosiyasi və geoiqtisadi məqamlar mövcuddur.
Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərində yeni geosiyasi reallıq
Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibətlərdə balansı qorumaq, eyni zamanda milli maraqlardan çıxış edərək müstəqil qərarlar qəbul etmək bacarığıdır.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin xarici siyasət uğuru yalnız hansısa siyasi blokda təmsil olunmaqla ölçülmür. Əksinə, müxtəlif tərəflərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq qurmaq, regional və qlobal proseslərdə öz mövqeyini qorumaq, milli maraqları beynəlxalq gündəliyə çıxarmaq daha böyük əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan bu baxımdan özünəməxsus xarici siyasət modeli formalaşdırıb.
Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında enerji, nəqliyyat, ticarət, investisiya və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlıq uzun illərdir inkişaf edir. Xüsusilə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında Azərbaycanın artan rolu Bakı ilə Avropa paytaxtları arasındakı münasibətlərə strateji məzmun qazandırıb.
Azərbaycanın Avropanın enerji bazarında etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini möhkəmləndirməsi ölkəmizin siyasi və iqtisadi çəkisini də artırıb. Cənub Qaz Dəhlizi və Avropaya qaz təchizatının genişləndirilməsi bu əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir.
Lakin Azərbaycan-Avropa münasibətlərini yalnız enerji amili ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmazdı. Nəqliyyat-logistika, rəqəmsal iqtisadiyyat, yaşıl enerji, sənaye və regional bağlantılar gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərinə çevrilir.
Avropanın təhlükəsizlik gündəliyində Azərbaycanın əhəmiyyəti
Dublin Zirvə Toplantısının gündəliyində Avropanın təhlükəsizliyi və müdafiəsi məsələlərinin xüsusi yer tutması təsadüfi deyil.
Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdəki gərginlik, qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklər və beynəlxalq nəqliyyat marşrutları ətrafında rəqabət Avropanı təhlükəsizlik siyasətinə yenidən baxmağa vadar edib.
Belə bir şəraitdə Cənubi Qafqazın geosiyasi əhəmiyyəti də artır.
Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında mühüm coğrafi mövqeyə malik olmaqla yanaşı, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafında mühüm rol oynayır. Orta Dəhlizin potensialının genişləndirilməsi, Xəzər dənizi üzərindən daşımaların artırılması və regional nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı Avropa üçün də strateji əhəmiyyət daşıyır.
Bu baxımdan, Azərbaycanın Avropa siyasi platformalarında iştirakı təkcə ikitərəfli münasibətlərin deyil, daha geniş regional əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi üçün də əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın təşəbbüsləri Avropanın enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyinin şaxələndirilməsinə, Asiya ilə iqtisadi əlaqələrinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edə bilər.
Azərbaycanın diplomatik manevr imkanları və müstəqil xarici siyasəti
Prezident İlham Əliyevin xarici siyasət kursunun mühüm xüsusiyyətlərindən biri Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə müstəqil mövqeyini qorumasıdır.
Azərbaycan müxtəlif siyasi və iqtisadi güc mərkəzləri ilə əməkdaşlıq edir. Avropa ölkələri, Türkiyə, ABŞ, Çin, Rusiya, Mərkəzi Asiya dövlətləri və digər tərəfdaşlarla münasibətlərdə milli maraqların prioritetliyi əsas götürülür.
Bu yanaşma ölkəmizə dəyişən geosiyasi şəraitdə çevik diplomatik manevr imkanları yaradır.
Avropa ilə münasibətlərdə də Azərbaycan yalnız enerji resursları ixrac edən ölkə kimi deyil, regional təhlükəsizlik, nəqliyyat bağlantıları, iqtisadi əməkdaşlıq və beynəlxalq dialoq baxımından əhəmiyyətli tərəfdaş kimi çıxış etməyə çalışır.
Dublin Zirvə Toplantısında iştirak bu siyasi yanaşmanın davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Zirvə toplantısının iqtisadi gündəliyi Azərbaycan üçün hansı imkanları yaradır?
Dublin toplantısının “Avropa – güclü, təhlükəsiz və əlaqəli” mövzusu Azərbaycanın iqtisadi və geostrateji maraqları ilə bir sıra istiqamətlərdə üst-üstə düşür.
Rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat, innovasiyalar, nəqliyyat bağlantıları və əlçatan enerji kimi məsələlər Azərbaycanın inkişaf strategiyasında da mühüm yer tutur.
Xüsusilə üç istiqamət diqqət çəkir.
Birincisi, nəqliyyat və logistika. Azərbaycan Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin əsas iştirakçılarından biridir. Avropanın Asiya ilə ticarət əlaqələrini şaxələndirmək marağı ölkəmizin tranzit potensialına əlavə iqtisadi və siyasi dəyər qazandırır.
İkincisi, enerji əməkdaşlığı. Avropanın enerji mənbələrini və təchizat marşrutlarını şaxələndirmək siyasəti Azərbaycan üçün yeni ixrac və investisiya imkanları yaradır. Bununla yanaşı, yaşıl enerji layihələri və bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlıq da perspektivli istiqamətlərdəndir.
Üçüncüsü, innovasiya və rəqəmsal transformasiya. Avropa ilə texnoloji əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafına, insan kapitalının gücləndirilməsinə və iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına töhfə verə bilər.
Beləliklə, Dublin platformasında müzakirə edilən məsələlər Azərbaycanın uzunmüddətli iqtisadi prioritetləri ilə də səsləşir.
Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi davam edir
Prezident İlham Əliyevin “Avropa Siyasi Birliyi”nin Zirvə Toplantısında iştirakı Azərbaycanın beynəlxalq siyasi dialoqda fəal iştirakının növbəti nümunəsidir.
Bu cür platformalar dövlət başçılarına yalnız mövcud problemləri müzakirə etmək deyil, həm də gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirmək, yeni tərəfdaşlıqlar qurmaq və ölkələrinin mövqelərini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaq imkanı verir.
Azərbaycan üçün bu imkanların əhəmiyyəti xüsusilə böyükdür. Çünki ölkəmiz həm Avropa, həm də Asiya ilə əlaqələri inkişaf etdirən, enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan regional dövlətdir.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasətin əsas nəticələrindən biri Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə özünəməxsus mövqeyini qoruması və müxtəlif tərəfdaşlarla əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməsidir.
Nəticə etibarilə, Dublin Zirvə Toplantısında iştirak Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərində siyasi dialoqun davam etdirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi və regional geosiyasi proseslərdə ölkəmizin rolunun möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Qlobal güc mərkəzləri arasında rəqabətin artdığı, Avropanın təhlükəsizlik və enerji siyasətinin yenidən formalaşdığı bir dövrdə Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursunu davam etdirməsi strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu siyasətin əsas hədəfi isə beynəlxalq əməkdaşlıqdan maksimum fayda əldə etməklə ölkənin təhlükəsizliyini, iqtisadi inkişafını və milli maraqlarını təmin etməkdir.
ERAmedia Analitik Qrupu










