Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ABŞ və İsrailin İranda davam edən müharibəsinin uzanmasının həyati əhəmiyyətli “Patriot” raketlərinin tədarükünü təhlükə altına saldığını və neft qiymətlərinin artması ilə Rusiya iqtisadiyyatını gücləndirdiyini bildirib.

ERAmedia-nın məlumatına görə, Zelenski xəbərdarlıq edib ki, ABŞ, İsrail və İran arasında uzunmüddətli münaqişə ehtimalı Vaşinqtonun diqqətini Ukraynadan yayındıra və Kiyevi əsas “Patriot” hava müdafiə sistemlərində təhlükəli çatışmazlıqla üz-üzə qoya bilər.

O, İstanbulda verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, Ukraynanın Rusiyanın gündəlik hücumlarına qarşı durması üçün daha çox ABŞ istehsalı “Patriot” hava müdafiə sistemlərinə ehtiyacı var.

Rusiyanın dörd ildən artıq əvvəl Ukraynaya genişmiqyaslı hücuma başlamasından sonra cəbhə xəttindən kənardakı şəhərlərin davamlı bombalanması minlərlə mülki şəxsin ölümünə səbəb olub. Ukraynanın yeni inkişaf etdirdiyi pilotsuz uçuş aparatları (PUA) və raketlərin sənaye istehsalını pozmaq üçün Rusiya ölkənin enerji təchizatını da hədəfə alıb. Bu isə qış aylarında mülki əhalinin istilik və su kimi əsas ehtiyaclardan məhrum qalmasına gətirib çıxarıb.

“Bu gün üçün prioritetin biz olmadığını qəbul etməliyik,” – deyən Zelenski əlavə edib: “Ona görə də İran müharibəsinin uzun çəkməsinin bizə olan dəstəyi azaldacağından qorxuram”.

Moskva və Kiyev nümayəndə heyətləri arasında ABŞ vasitəçiliyi ilə keçirilən son danışıqlar fevral ayında heç bir irəliləyiş əldə olunmadan başa çatıb.

Zelenski Rusiyanı müharibəni davam etdirərkən “danışıqları uzatmaqda” ittiham edib və bildirib ki, Ukrayna müharibəni bitirəcək mümkün razılaşma ilə bağlı ABŞ nümayəndələri ilə əlaqədədir və daha güclü təhlükəsizlik təminatları üçün təzyiq göstərir.

Lakin o qeyd edib ki, bu danışıqlar belə Ukraynaya olan ümumi diqqətin azaldığını göstərir.

Zelenskiyə görə Ukraynanın ən böyük narahatlığı Rusiyanın ballistik raketlərini dayandırmaq üçün zəruri olan “Patriot” sistemləridir, çünki Ukraynanın hələlik effektiv alternativi yoxdur.

O bildirib ki, bu ABŞ sistemləri əvvəldən kifayət qədər miqdarda verilməyib və əgər İran müharibəsi tezliklə başa çatmasa, Kiyevə ayrılan “artıq elə də böyük olmayan paket” daha da kiçilə bilər.

Zelenski məhdud təchizat və ABŞ-ın istehsal gücünün aşağı olmasına baxmayaraq, “Patriot” sistemlərinin alınması üçün Avropalı tərəfdaşlarına güvənirdi.

Lakin artıq altıncı həftəsinə daxil olan İran müharibəsi qlobal iqtisadiyyatda sarsıntılara səbəb olub. Yaxın Şərqin böyük hissəsini əhatə edən bu münaqişə onsuz da məhdud olan resurslara təzyiqi artırıb, ehtiyatların istiqamətini dəyişdirib və Ukrayna şəhərlərini ballistik hücumlara daha açıq vəziyyətə gətirib.

Kiyev üçün əsas məqsəd Moskvanın iqtisadiyyatını zəiflətmək və müharibəni onun üçün çox baha başa gələn vəziyyətə gətirməkdir. Lakin İranın Hörmüz boğazını bağlaması nəticəsində neft qiymətlərinin artması Kremlin gəlirlərini yüksəldərək bu strategiyanı zəiflədir.

Zelenski müsahibəsində bildirib ki, Rusiya Yaxın Şərqdəki müharibədən iqtisadi fayda əldə edir və buna nümunə kimi Rusiya neftinə tətbiq olunan ABŞ sanksiyalarının qismən yumşaldılmasını göstərib.

“Rusiya bu yolla əlavə gəlir əldə edir, yəni bəli, faydalanır”, – deyə o əlavə edib.

Ukraynanı beynəlxalq gündəmdə saxlamaq üçün Zelenski İran hücumlarına qarşı effektiv tədbirlər hazırlamaq məqsədilə Ukraynanın müharibə təcrübəsini ABŞ və müttəfiqləri ilə bölüşməyi təklif edib.

Ukrayna Rusiyanın İran istehsalı “Shahed” tipli dronlarından getdikcə daha inkişaf etmiş və ucuz şəkildə istifadə etməsinə qarşı cavab verib. Moskva “Shahed-136” modelini “Geran-2” adı ilə dəyişdirərək hava müdafiə sistemlərindən yayınma və kütləvi istehsal imkanlarını artırıb.

Buna qarşılıq olaraq Ukrayna daxil olan dronları izləyib məhv etmək üçün aşağı qiymətli qarşılayıcı pilotsuz aparatları da daxil olmaqla sürətli innovasiyalar tətbiq edib.

Zelenski bildirib ki, Ukrayna ABŞ və Avropa tərəfdaşlarının maliyyə dəstəyi ilə istehsal etdiyi – istifadə olunandan daha çox sayda – qarşılayıcı dronlar və dəniz dronları da daxil olmaqla texnologiya və təcrübəsini İranın hədəfində olan Körfəz ərəb ölkələri ilə paylaşmağa hazırdır.

O əlavə edib ki, bunun müqabilində həmin ölkələr Ukraynaya “anti-ballistik raketlər sahəsində” kömək edə bilər.

Mart ayının sonunda İran müharibəsi gərginləşərkən Zelenski Ukraynanın İran istehsalı “Shahed” dronlarına qarşı qazandığı təcrübəni təqdim etmək üçün Körfəz ölkələrinə səfər edib və bu, yeni müdafiə əməkdaşlığı razılaşmalarına səbəb olub.

Zelenski həmçinin Ukraynanı qlobal ticarət yollarının qorunmasında potensial tərəfdaş kimi təqdim edib və Qara dənizdə dəniz dəhlizlərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi təcrübəsini bölüşərək Hörmüz boğazının yenidən açılmasına kömək etməyi təklif edib.
Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş komandanı, general Oleksandr Sırskyi bildirib ki, Rusiya qüvvələri son günlərdə bir neçə strateji bölgədə eyni vaxtda müdafiə xətlərini yarmağa cəhd ediblər.
Volodimir Zelenski isə israrla vurğuladığı və vurğulamağa davam edəcəyini bildirdiyi məsələnin – ərazi güzəşti və torpaqdan imtinanın Ukraynanın gündəmində olmadığı olduğunu qeyd edib.
ABŞ, İsrail və İran arasında gərginliyin artması Ukrayna müharibəsinin qlobal prioritetlər siyahısında geriləməsinə səbəb olur. Volodimir Zelenskinin narahatlığı ondan ibarətdir ki, diqqətin bölünməsi Kiyevin müdafiə qabiliyyətinə birbaşa təsir edir. Xüsusilə “Patriot” sistemləri kimi strateji texnologiyaların çatışmazlığı Ukraynanın hava hücumlarına qarşı dayanıqlığını zəiflədə bilər. Bu vəziyyət göstərir ki, müasir müharibələr yalnız cəbhədə deyil, həm də resursların bölüşdürülməsi üzərində aparılır.

Digər tərəfdən, Yaxın Şərqdəki münaqişə enerji bazarına ciddi təsir göstərərək neft qiymətlərini artırır. Bu isə Rusiya iqtisadiyyatına əlavə gəlir gətirərək onun müharibə aparmaq imkanlarını genişləndirir. Beləliklə, Ukraynanın Moskvanı iqtisadi təzyiq altında saxlamaq strategiyası zəifləyir. Qlobal iqtisadi dalğalanmaların müharibələrin gedişinə təsiri bir daha aydın şəkildə ortaya çıxır.

Bununla yanaşı, Ukrayna öz hərbi innovasiyalarını paylaşmaqla beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarını genişləndirməyə çalışır. Xüsusilə pilotsuz sistemlər sahəsində əldə edilən təcrübə yeni təhlükəsizlik əməkdaşlıqları üçün əsas yaradır. Bu yanaşma Kiyevin yalnız yardım alan deyil, həm də təhlükəsizlik təminatçısı kimi mövqeyini gücləndirir.

Nəticə etibarilə, Ukrayna müharibəsinin taleyi artıq yalnız regional faktorlarla deyil, qlobal geosiyasi dinamika ilə müəyyən olunur. ABŞ-ın prioritetlərinin dəyişməsi və yeni münaqişə ocaqlarının yaranması Kiyev üçün strateji risklər yaradır. Eyni zamanda, enerji bazarındakı dəyişikliklər və yeni ittifaqların formalaşması müharibənin uzunmüddətli perspektivini daha mürəkkəb edir. Bu şəraitdə Ukraynanın həm hərbi, həm də diplomatik çevikliyi həlledici rol oynayacaq.

ERAmedia Analtik Qrupu