media-17821115011472540266_1200x630

Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri və səfər çərçivəsində Prezident cənab İlham Əliyevlə keçirilən görüşlər iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Mətbuata bəyanat zamanı səsləndirilən fikirlər və imzalanan sənədlər bir daha təsdiqləyir ki, Azərbaycan–Türkmənistan əlaqələri artıq təkcə siyasi və humanitar əməkdaşlıq müstəvisində deyil, həm də regional iqtisadi inteqrasiyanın mühüm istiqamətlərindən biri kimi formalaşır.

Münasibətlərin əsasını ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər təşkil etsə də, hazırkı mərhələdə iqtisadi əməkdaşlıq və qarşılıqlı investisiya imkanları tərəfdaşlığın aparıcı istiqamətinə çevrilməkdədir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, tərəflər arasında aparılan müzakirələr nəticəsində konkret tapşırıqlar müəyyənləşdirilib və qarşıdakı dövrdə Hökumətlərarası Komissiya çərçivəsində yeni layihələrin reallaşdırılması nəzərdə tutulur. Bu isə əməkdaşlığın artıq praktik iqtisadi nəticələrə yönəldiyini göstərir.

Azərbaycan və Türkmənistan Xəzər hövzəsinin iki mühüm dövləti olaraq Avrasiya məkanında formalaşan yeni iqtisadi və nəqliyyat arxitekturasında xüsusi yer tuturlar. Son illərdə qlobal ticarət marşrutlarında baş verən dəyişikliklər, alternativ logistika dəhlizlərinə artan tələbat və beynəlxalq yükdaşımaların təhlükəsizlik amili Bakı ilə Aşqabad arasında əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini daha da artırıb. Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğulanan nəqliyyat-logistika məsələləri də məhz bu reallıqlardan irəli gəlir. Azərbaycan və Türkmənistan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (Orta Dəhliz) əsas iştirakçıları kimi Asiya ilə Avropanı birləşdirən yeni iqtisadi körpünün formalaşmasına mühüm töhfə verirlər.

Türkmənbaşı Beynəlxalq Dəniz Limanı ilə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı arasında əməkdaşlıq Xəzər üzərindən yükdaşımaların həcminin artırılmasına, tranzit imkanlarının genişləndirilməsinə və regionun logistika potensialının gücləndirilməsinə xidmət edir. Müasir dövrdə nəqliyyat dəhlizləri yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi əhəmiyyət daşıyır. Prezident cənab İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, siyasi qarşılıqlı fəaliyyət olmadan nəqliyyat layihələrinin uğurla həyata keçirilməsi mümkün deyil.

Azərbaycan və Türkmənistan arasında mövcud olan yüksək etimad mühiti regionun tranzit potensialının tam şəkildə reallaşdırılması üçün əlverişli şərait yaradır. Bu əməkdaşlıq nəticəsində təkcə ikitərəfli yükdaşımalar deyil, həm də üçüncü ölkələrin tranzit imkanları genişlənir ki, bu da hər iki dövlət üçün əlavə iqtisadi dividendlər deməkdir. Enerji sektoru isə Azərbaycan–Türkmənistan münasibətlərinin ən perspektivli istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Hər iki ölkə zəngin karbohidrogen ehtiyatlarına malikdir və qlobal enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Son illərdə Xəzər dənizində enerji sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi, birgə layihələrin həyata keçirilməsi və enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çıxarılması istiqamətində aparılan işlər tərəfdaşlığın iqtisadi əsaslarını daha da möhkəmləndirib.

Azərbaycanın enerji ixracı sahəsində qazandığı təcrübə, mövcud enerji infrastrukturu və beynəlxalq bazarlara çıxış imkanları Türkmənistan üçün də əlavə perspektivlər yaradır. Eyni zamanda Türkmənistanın zəngin təbii qaz ehtiyatları regionun enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi baxımından böyük potensiala malikdir. Bu baxımdan enerji diplomatiyası Azərbaycan–Türkmənistan əməkdaşlığının əsas sütunlarından biri kimi çıxış edir. Səfər zamanı Prezident cənab İlham Əliyevin Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurasına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsində Türkmənistanın dəstəyini xüsusi qeyd etməsi də iqtisadi baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Bu addım Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə iqtisadi inteqrasiyasını daha da sürətləndirir, ticarət dövriyyəsinin genişlənməsinə və yeni investisiya imkanlarının yaranmasına şərait yaradır. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ilə Mərkəzi Asiyanın iqtisadi potensialının birləşməsi Avrasiya məkanında yeni iqtisadi əməkdaşlıq platformasının formalaşmasına xidmət edir. Humanitar və mədəni əlaqələrin inkişafı da iqtisadi münasibətlərə müsbət təsir göstərən amillərdəndir. Qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi, şəhərlərin qardaşlaşması və xalqlar arasında təmasların genişlənməsi biznes əlaqələrinin inkişafı üçün də əlavə imkanlar yaradır. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, güclü humanitar əlaqələr iqtisadi tərəfdaşlığın daha davamlı və uzunmüddətli olmasına xidmət edir.

Türkmənistanın Qarabağın bərpasına verdiyi dəstək, xüsusilə Füzuli şəhərində məscid tikintisi təşəbbüsü də iqtisadi əməkdaşlığın humanitar ölçüsünü tamamlayan mühüm nümunədir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma layihələri gələcəkdə türkmən şirkətlərinin də iştirak edə biləcəyi yeni investisiya imkanları yaradır. Səfər çərçivəsində imzalanan sənədlər və əldə olunan razılaşmalar göstərir ki, Azərbaycan–Türkmənistan münasibətləri yeni dövrdə daha çox iqtisadi məzmun qazanacaq. Nəqliyyat-logistika, enerji, ticarət, investisiya, sənaye və humanitar sahələr üzrə əməkdaşlığın genişlənməsi hər iki ölkənin milli maraqlarına xidmət etməklə yanaşı, bütövlükdə Xəzər hövzəsində və Türk dünyasında iqtisadi inteqrasiyanın güclənməsinə töhfə verəcək.

Bu gün Bakı ilə Aşqabad arasında formalaşan strateji tərəfdaşlıq modeli yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafı baxımından deyil, həm də Avrasiyanın yeni iqtisadi xəritəsinin formalaşması prosesində mühüm faktor kimi çıxış edir. Azərbaycan və Türkmənistanın birgə səyləri regionun tranzit, enerji və ticarət mərkəzinə çevrilməsi istiqamətində yeni imkanlar açır və gələcək əməkdaşlıq üçün möhkəm perspektivlər yaradır.

Tahir MİRKİŞİLİ
Milli Məclisin deputatı, iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru 

media-adspc

Bənzər xəbərlər