Cenevrədə Fransa prezidenti Emmanuel Makronla görüşdən sonra jurnalistlərə açıqlama verən ABŞ-nin keçmiş prezidenti Donald Trampın Hürmüz boğazı ilə bağlı mühüm bəyanatlar səsləndirdiyi bildirilib.

ERAmedia xəbər verir ki, Trampın sözlərinə görə, İranla əldə edilən anlaşma çərçivəsində Hürmüz boğazının “19 iyun Cümə günü tamamilə açılacağı” gözlənilir. O, həmçinin bölgədə yerləşdirilmiş minaların böyük hissəsinin zərərsizləşdiriləcəyini qeyd edib.

O, əldə olunan sənədi “çox güclü” adlandıraraq onun ictimaiyyətə açıqlanmasını istədiyini bildirib: “Obama dövründəki kimi zəif deyil. Bu, çox güclü bir sənəddir və tezliklə yayımlanacaq”.

İran rəhbərliyi ilə bağlı da danışan Tramp ölkənin “fərqli bir liderlik mərhələsində olduğunu” iddia edərək hazırkı administrasiya ilə yaxşı münasibətlər qurulduğunu söyləyib.

O, ABŞ-nin İrana qarşı əməliyyatlarının davam etməsinə ehtiyacın qarşısının alındığını iddia edərək, razılaşmanın gərginliyin daha da artmasının önünü kəsdiyini vurğulayıb.

Trampın sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə müsbət dəyişikliklər gözlənilir: neft qiymətləri enir, birja isə rekord səviyyələrə yüksəlir.

O, İranın nüvə silahı əldə etməməyə razılaşdığını iddia edərək əvvəlki nüvə razılaşmasını tənqid edib və ABŞ üçün həmin sənədin “təhlükəli yol xəritəsi” olduğunu bildirib.

Tramp həmçinin ABŞ–Rusiya–Ukrayna münasibətlərinə də toxunaraq, Vladimir Putin və Volodimir Zelenski ilə aparılan müzakirələrdən sonra mümkün irəliləyişlərin ola biləcəyinə ümid etdiyini deyib.

Donald Trampın Hürmüz boğazının “tamamilə açılacağı” ilə bağlı bəyanatı regionda yeni diplomatik mərhələnin başladığı iddiasını gündəmə gətirir. Bu açıqlama, İran–ABŞ münasibətlərində gərginliyin azaldığı görüntüsünü yaradır. Lakin belə bəyanatların rəsmi təsdiqi olmadan siyasi təsir gücü məhdud qalır.

Hürmüz boğazı dünya neft tədarükünün əsas arteriyalarından biri olduğu üçün hər hansı dəyişiklik qlobal enerji bazarına birbaşa təsir edir. Boğazın açılması ilə bağlı iddialar neft qiymətlərinin enməsi ehtimalını artırır. Bu isə həm ABŞ iqtisadiyyatı, həm də qlobal bazarlar üçün mühüm göstəricidir.

Trampın İranla “mutabakat zaptı”ndan danışması, regionda yeni təhlükəsizlik arxitekturası ehtimalını gündəmə gətirir. Əgər bu iddia reallığa uyğundursa, bu, sanksiya siyasətində yumşalma siqnalı ola bilər. Lakin İran tərəfinin mövqeyi olmadan bu məlumat tam təsdiqlənmiş hesab edilə bilməz.

İranın nüvə silahı əldə etməməsi ilə bağlı iddia qlobal təhlükəsizlik baxımından mühüm məqamdır. Bu cür razılaşmalar Yaxın Şərqdə silahlanma yarışının qarşısını alma potensialına malikdir. Bununla belə, keçmiş razılaşmaların pozulması təcrübəsi etimad problemini artırır.

Trampın açıqlamaları yalnız xarici siyasət deyil, eyni zamanda ABŞ daxili siyasətinə də hesablanmış mesajlar daşıyır. O, əvvəlki administrasiyaları tənqid edərək öz siyasi xəttini legitimləşdirməyə çalışır. Bu yanaşma seçici bazasına yönəlmiş siyasi strategiya kimi qiymətləndirilə bilər.

Neft qiymətlərinin düşməsi və birjaların yüksəlməsi barədə iddialar iqtisadi optimizmi gücləndirməyə yönəlib. Enerji bazarındakı hər hansı sabitlik qlobal inflyasiya təzyiqlərini azalda bilər. Buna görə də belə açıqlamalar maliyyə bazarlarında spekulyativ reaksiyalar yaradır.

Trampın Putin və Zelenski ilə bağlı optimist fikirləri münaqişənin diplomatik yolla həllinə ümid mesajı kimi təqdim olunur. Bu, ABŞ-nin mümkün vasitəçilik rolunu yenidən gündəmə gətirir. Lakin real irəliləyiş üçün tərəflərin siyasi iradəsi əsas şərtdir.

Açıqlamalarda istifadə olunan ifadələr yüksək siyasi ritorika elementləri daşıyır və media təsirini gücləndirməyə yönəlib. “Çox güclü sənəd” kimi ifadələr konkret hüquqi məzmundan daha çox siyasi mesaj xarakteri daşıyır. Bu, informasiya diplomatiyasının klassik nümunələrindən biridir.

Ümumilikdə, Trampın açıqlamaları Yaxın Şərqdə yumşalma ehtimalını gündəmə gətirsə də, rəsmi təsdiqlər olmadan ehtiyatlı yanaşma tələb olunur. Hürmüz Boğazı və İran məsələsi qlobal geosiyasətdə hələ də ən həssas nöqtələrdən biridir. Buna görə də real nəticələr yalnız diplomatik proseslərin gedişatı ilə müəyyən olunacaq.

ERAmedia Analitik Qrupu