Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan Üçtərəfli Müdafiə Sazişi imzalayacaq

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın üçtərəfli birgə müdafiə sazişi imzalayacağı bildirilib.

ERAmedia xəbər verir ki, təhlükəsizlik mənbələrindən alınan məlumata görə, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan bu gün Ciddədə birgə müdafiə sazişi imzalayacaqlar.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan bu səhər bir günlük işgüzar səfər üçün Səudiyyə Ərəbistanına yola düşüb.

Pakistan ABŞ-İran müharibəsinə son qoymaq üçün vasitəçilik səylərində iştirak etsə də, Türkiyə Qəzzada atəşkəsin təmin edilməsində fəal diplomatik rol oynayıb.

Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı əvvəllər 2025-ci ildə birgə müdafiə sazişi imzalayacaqlarını açıqlamışdılar.

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanacağı bildirilən üçtərəfli birgə müdafiə sazişi Yaxın Şərq və daha geniş coğrafiyada formalaşan yeni təhlükəsizlik arxitekturasının mühüm elementlərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Bu addım təkcə üç ölkənin hərbi əməkdaşlığının genişlənməsi deyil, həm də Türkiyənin son illərdə ardıcıl şəkildə həyata keçirdiyi regional liderlik siyasətinin növbəti mərhələyə keçdiyini göstərir.

Son onillikdə Ankara xarici siyasətində yalnız öz milli təhlükəsizliyini təmin edən dövlət kimi deyil, həm də regional böhranların həllində təşəbbüskar aktor kimi çıxış etməyə başlayıb. Türkiyənin Qəzza məsələsində fəal diplomatik fəaliyyəti, Rusiya-Ukrayna müharibəsində vasitəçilik təşəbbüsləri, Suriya və Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik proseslərinə təsiri ölkənin beynəlxalq nüfuzunu əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.

İndi isə Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan kimi İslam dünyasının ən mühüm siyasi və hərbi güclərindən ikisi ilə müdafiə sahəsində strateji əməkdaşlığın yeni formatının yaradılması Ankaranın geosiyasi çəkisini daha da gücləndirir. Bu üç ölkə birlikdə böyük hərbi potensiala, inkişaf edən müdafiə sənayesinə və strateji coğrafi mövqeyə malikdir.

Türkiyənin son illərdə müdafiə sənayesində qazandığı uğurlar da bu prosesin əsas hərəkətverici qüvvələrindən biridir. Yerli pilotsuz uçuş aparatları, raket sistemləri, hava hücumundan müdafiə texnologiyaları və hərbi gəmi istehsalında əldə olunan nailiyyətlər Ankaranı silah idxal edən ölkədən müdafiə texnologiyalarını ixrac edən dövlətə çevirib. Bu səbəbdən Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan kimi tərəfdaşların Türkiyə ilə daha sıx hərbi inteqrasiyaya maraq göstərməsi təsadüfi deyil.

Digər mühüm məqam isə qlobal güc balansında baş verən dəyişikliklərdir. Dünyada çoxqütblü sistemin formalaşması fonunda regional güclər öz təhlükəsizlik mexanizmlərini daha çox ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq üzərində qurmağa üstünlük verirlər. Türkiyə də məhz bu yeni geosiyasi reallığın əsas oyunçularından birinə çevrilmək istiqamətində addımlarını sürətləndirir.

Pakistanın nüvə dövləti olması, Səudiyyə Ərəbistanının iqtisadi və maliyyə imkanları, Türkiyənin isə yüksək texnologiyalı müdafiə sənayesi və güclü ordusu birlikdə ciddi strateji sinerji yaradır. Bu əməkdaşlıq təkcə hərbi sahəni deyil, müdafiə sənayesi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi, terrorizmlə mübarizə, kibertəhlükəsizlik və regional sabitliyin qorunması kimi istiqamətləri də əhatə edə bilər.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Ciddəyə səfərinin məhz bu saziş çərçivəsində baş tutması da Ankaranın prosesdə aparıcı siyasi təşəbbüskar olduğunu göstərən mühüm siqnallardan biridir. Son illərdə Türkiyə ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında münasibətlərdə müşahidə olunan normallaşma prosesi artıq strateji tərəfdaşlıq mərhələsinə keçmək üzrədir.

Bu proses Azərbaycan üçün də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Türkiyə regionun əsas təhlükəsizlik aktoruna çevrildikcə, onun müttəfiqlərinin beynəlxalq mövqeləri də güclənir. Azərbaycanın Türkiyə ilə müttəfiqlik münasibətləri və Türk dünyasında inteqrasiya siyasəti nəzərə alındıqda, Ankaranın geosiyasi nüfuzunun artması Bakı üçün də əlavə siyasi və strateji üstünlüklər yaradır.

Nəticə etibarilə, Türkiyə–Səudiyyə Ərəbistanı–Pakistan üçtərəfli müdafiə sazişi sadəcə hərbi əməkdaşlıq sənədi deyil. Bu, Yaxın Şərqdə və İslam dünyasında yeni güc mərkəzinin formalaşmasının göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Ankara artıq təkcə regional hadisələrə reaksiya verən dövlət deyil, regional təhlükəsizlik gündəmini formalaşdıran və yeni siyasi platformalar yaradan əsas aktorlardan biri kimi çıxış edir. Məhz buna görə də Türkiyənin bölgədəki rolu getdikcə genişlənir və onun beynəlxalq təsir imkanları yeni geosiyasi mərhələyə daxil olur.

ERAmedia Analitik Qrupu