Avropa tezliklə ABŞ prezidenti Donald Trampın diqqətindən kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

ERAmedia xəbər verir ki, bu barədə “Politico” nəşri yazıb.

Nəşrin məlumatına görə, Tramp administrasiyası üçün İrana qarşı əməliyyatın prioritetə çevrilməsi Avropa rəsmilərində narahatlıq yaradıb. Onlar hesab edirlər ki, bu vəziyyət ABŞ prezidentinin Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini dayandırmaq istiqamətində səylərə marağını azalda bilər.

Məqalədə qeyd olunur ki, ABŞ Yaxın Şərqdə uzunmüddətli münaqişəyə cəlb olunarsa, bunun nəticələri siyasi təsirlərlə məhdudlaşmaya bilər. Belə ki, Ukrayna Rusiyanın gündəlik raket hücumlarını dəf etmək üçün vacib olan Amerika silahlarından məhrum qala bilər. Çünki həmin silahlar İranla qarşıdurmada ABŞ qüvvələri tərəfindən geniş istifadə olunur.

Tramp bildirib ki, İrana qarşı müharibə dörd həftə davam edə bilər, lakin onun uzanacağını da istisna etməyib. Bəzi analitiklər isə xəbərdarlıq edirlər ki, bu münaqişə daha genişmiqyaslı qarşıdurmaya çevrilə və ABŞ üçün çıxışı çətin olan vəziyyət yarada bilər.

Londonun Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutunun müdafiə məsələləri üzrə analitiki Ed Arnold sual edib ki, Tramp yeni cəbhə açdığı halda onu Ukraynada Rusiyanın qarşısını almaq siyasətini davam etdirməyə necə təşviq etmək mümkün olacaq?

Nəşr yazır ki, ABŞ-ın İrana hava zərbələrinə başlamasından əvvəl belə Vaşinqton rəsmiləri bu cür münaqişənin Amerika silah ehtiyatlarını azalda və ölkəni daha həssas vəziyyətə sala biləcəyindən narahat olduqlarını bildirirdilər.

Yüksək vəzifəli avropalı hökumət nümayəndəsi anonimlik şərti ilə deyib ki, ABŞ-ın istifadə etdiyi zenit-raket kompleksləri və digər sursatlar əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. “ABŞ ehtiyatlarını bərpa etməlidir. Bu isə o deməkdir ki, Avropa və ya Ukraynanın ala biləcəyi silahların həcmi azalacaq”, – deyə o bildirib.

Avropa ölkələrinin özləri də hazır hava hücumundan müdafiə vasitələrinin geniş ehtiyatına malik deyillər və daha çox öz müdafiə imkanlarını gücləndirməyə üstünlük verirlər. Jurnalistlərin fikrincə, bu proses illər çəkə bilər.

Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski bildirib ki, Yaxın Şərqdəki münaqişənin Ukraynaya silah tədarükünə təsir edib-etməyəcəyini demək üçün hələ tezdir.

İlkin baxışda Tramp Rusiya-Ukrayna müharibəsinin həlli üçün səylərini davam etdirir. Onun nümayəndələri Stiv Vitkoff və kürəkəni Cared Kuşner Ukrayna və Rusiya ilə danışıqları davam etdirirlər.

Lakin Tramp daha əvvəl xəbərdarlıq edib ki, bir gün səbrinin tükənə biləcəyini və sülhə nail olmaq cəhdlərindən “geri çəkilə” biləcəyini istisna etmir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin isə, görünür, belə bir ssenarini gözləyir və sülh sazişinin imzalanmasına tələsmir.

Məqalədə vurğulanır ki, Çin, Şimali Koreya və İran kimi müttəfiqlərin dəstəyi ilə həyata keçirilən uzunmüddətli strategiya müəyyən mənada Putinə üstünlük qazandırıb. Trampın Ağ evə qayıdışından sonra isə Ukraynaya maliyyə dəstəyi dayandırılıb və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi müvəqqəti olaraq dondurulub.

Avropalı diplomatın sözlərinə görə, ABŞ müharibə başlamazdan əvvəl də Ukraynaya marağını qismən itirmiş və səbirsizlik nümayiş etdirmişdi. Diplomat əlavə edib ki, Trampın diqqətini sülh danışıqlarında saxlamaq çətin ola bilər.

İran böhranının Ukrayna üçün ilk konkret nəticələrindən biri ölkənin Avropa İttifaqına üzvlük prosesinə təsir edib. Bu həftə Cənubi Kiprdə Avropa İttifaqı (Aİ) Ukraynaya üzvlük yolunda atılmalı addımlar barədə ətraflı məlumat təqdim etməli idi. Lakin İran pilotsuz uçuş aparatının Kiprdə Britaniya aviabazasına zərbə endirməsindən sonra görüş təxirə salınıb.

Nəşr bildirir ki, bu gecikmə Kiyev üçün növbəti məyusluq olub. 2025-ci ilin sonunda Aİ dondurulmuş Rusiya aktivlərinin Ukraynanın maliyyələşdirilməsinə yönəldilməsi ilə bağlı razılığa gələ bilməyib. Bundan əlavə, vəd olunan 90 milyard avroluq kredit paketi də rəsmiləşdirilməyib. Təcili yeni maliyyə ayrılmadığı təqdirdə, Ukrayna növbəti ay büdcə kəsiri ilə üzləşə bilər.

Avropa İttifaqı görüşü mümkün qədər tez keçirməyi və danışıqlar üçün qalan sənədləri Ukraynaya təqdim etməyi planlaşdırır. Avropalı diplomat bildirib. “Tempi itirmək olmaz. Yaxın Şərqdəki vəziyyətin bu prosesə təsir etməsini istəmirik”, – deyə o vurğulayıb.
İranla mümkün uzunmüddətli münaqişə ABŞ-ın hərbi və siyasi resurslarını Yaxın Şərqə yönəldə, bununla da Ukraynaya ayrılan diqqət və dəstəyi zəiflədə bilər. Əgər Vaşinqton silah ehtiyatlarını sürətlə sərf edərsə, xüsusilə hava hücumundan müdafiə sistemləri və raketlərin tədarükündə gecikmələr yarana bilər ki, bu da Ukraynanın müdafiə qabiliyyətinə birbaşa təsir edər.

ABŞ administrasiyasının prioritetlərinin dəyişməsi Konqresdə və ictimai rəydə Ukraynaya ayrılan maliyyə və hərbi yardımın davamlılığı ilə bağlı müzakirələri daha da çətinləşdirə bilər.

Bu vəziyyət Rusiyaya strateji üstünlük qazandıraraq müharibəni uzatmaq və Qərbin yorğunluğundan faydalanmaq imkanı verə bilər. Eyni zamanda, Avropa ölkələri həm öz təhlükəsizliklərini gücləndirməyə, həm də Ukraynaya dəstək verməyə çalışdıqları üçün resurs çatışmazlığı ilə üzləşə bilərlər. Yaxın Şərqdə gərginliyin artması enerji bazarlarında dalğalanmaya səbəb olaraq Avropa iqtisadiyyatına təsir göstərə və nəticədə Ukraynaya ayrılan maliyyə imkanlarını məhdudlaşdıra bilər.

Nəticə etibarilə, İranla münaqişə Ukrayna müharibəsinin beynəlxalq gündəmdə prioritetliyini azalda və Kiyevin hərbi, maliyyə və diplomatik baxımdan daha mürəkkəb şəraitdə fəaliyyət göstərməsinə səbəb ola bilər.

ERAmedia Analitik Qrupu