İraqda şiə partiyaları baş nazir namizədini yenə müəyyən edə bilmədi
İraqda seçkilərdə qalib gələn şiə partiya liderlərindən ibarət Koordinasiya Çərçivəsi baş nazir namizədini müəyyən etmək üçün bu gün keçirilməsi planlaşdırılan iclasın 24 aprel tarixinə təxirə salındığını açıqlayıb.

ERAmedia xəbər verir ki, İraqın rəsmi xəbər agentliyi INA-nın məlumatına görə, Koordinasiya Çərçivəsinin Baş Katibliyi tərəfindən yayılan bəyanatda iclasın “daha geniş dialoq mühiti yaratmaq və konstitusion müddət çərçivəsində nəticəyə nail olmaq” məqsədilə cümə gününə keçirildiyi bildirilib.

Koordinasiya Çərçivəsinin baş katibi Abbas əl-Əmiri aprelin 20-də verdiyi açıqlamada baş nazir namizədinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı qərarın aprelin 22-nə təxirə salındığını və müzakirələrin müsbət atmosferdə keçdiyini qeyd etmişdi.

Şiə Koordinasiya Çərçivəsi bundan əvvəl dəfələrlə toplaşsa da, baş nazir namizədini müəyyən edə bilməyib.

İraq Konstitusiyasının 76-cı maddəsinə əsasən, prezident seçildikdən sonra 15 gün ərzində ən böyük parlament blokunun namizədini hökuməti formalaşdırmaq üçün vəzifələndirir.

329 yerlik İraq parlamentində 130-140 deputata malik Koordinasiya Çərçivəsi ölkənin ən böyük şiə siyasi ittifaqı hesab olunur və baş nazirin müəyyənləşdirilməsində əsas rol oynayır.

Koordinasiya Çərçivəsi yanvarın 24-də sabiq baş nazir Nuri əl-Malikini baş nazirliyə namizəd kimi irəli sürmüşdü.

Lakin Maliki-nin namizədliyi ABŞ prezidenti Donald Trampın etirazı ilə qarşılanmış, o, İraqın Maliki-ni baş nazir seçməkdən çəkinməli olduğunu bildirmişdi.

İraqda siyasi böhran dərinləşir. Seçkilərdən sonra ən böyük şiə siyasi ittifaqı sayılan Koordinasiya Çərçivəsinin baş nazir namizədini müəyyən edə bilməməsi ölkədə idarəçilik boşluğunun davam etdiyini göstərir. Parlamentdə ciddi say üstünlüyünə malik olan bu blokun belə razılığa gələ bilməməsi problemin yalnız texniki deyil, həm də struktur xarakter daşıdığını ortaya qoyur.

Koordinasiya Çərçivəsinin daxilində müxtəlif maraq qrupları və fərqli siyasi baxışların toqquşması əsas maneələrdən biri kimi görünür. İttifaqın daxilindəki liderlər arasında güc bölgüsü, siyasi nüfuz və gələcək hakimiyyət arxitekturası ilə bağlı fikir ayrılıqları kompromis əldə olunmasını çətinləşdirir. Bu vəziyyət İraq siyasətində ənənəvi olaraq mövcud olan fraksiyaçılığın hələ də güclü olduğunu təsdiqləyir.

Sabiq baş nazir Nuri əl-Malikinin namizədliyi ətrafında yaranan mübahisələr də bu böhranın dərinləşməsində mühüm rol oynayır. Maliki həm ölkə daxilində, həm də regionda mübahisəli fiqur kimi tanınır. Onun yenidən hakimiyyətə qayıtması ehtimalı bəzi siyasi qüvvələr üçün qəbuledilməzdir. Bu isə Koordinasiya Çərçivəsinin daxilində konsensusun formalaşmasını daha da çətinləşdirir.

Bununla yanaşı, xarici faktorlar da İraqın siyasi proseslərinə təsir etməkdə davam edir. ABŞ prezidenti Donald Trampın Maliki ilə bağlı mənfi mövqeyi İraq siyasətinə beynəlxalq təsirin hələ də güclü olduğunu göstərir. İraqın geosiyasi mövqeyi və müxtəlif güc mərkəzlərinin maraq dairəsində olması, ölkədaxili qərarların belə xarici reaksiyalarla müşayiət olunmasına səbəb olur.

Mövcud vəziyyətin uzanması İraqın iqtisadi və sosial sabitliyinə də mənfi təsir göstərir. Hökumətin formalaşmaması dövlət institutlarının effektiv fəaliyyətini zəiflədir, islahatların həyata keçirilməsini gecikdirir və ictimai narazılığı artırır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə siyasi sistemə olan etimadı sarsıda bilər.

Digər tərəfdən, Koordinasiya Çərçivəsinin iclaslarının ardıcıl olaraq təxirə salınması tərəflərin hələ də kompromis axtarışında olduqlarını göstərir. Bu, müəyyən mənada müsbət siqnal sayıla bilər. Lakin kompromisin nə qədər davamlı və funksional olacağı sual altındadır.

İraqın gələcək siyasi istiqaməti böyük ölçüdə bu danışıqların nəticəsindən asılı olacaq. Əgər şiə blokunda razılaşma əldə olunarsa, bu, ölkədə nisbətən sabit hökumətin qurulmasına zəmin yarada bilər. Əks halda isə siyasi qeyri-müəyyənlik davam edəcək və bu, həm daxili sabitlik, həm də regional təhlükəsizlik üçün əlavə risklər doğuracaq.

Nəticə etibarilə, İraqda baş verənlər yalnız bir baş nazirin seçilməsindən ibarət deyil. Bu proses ölkənin siyasi sisteminin dayanıqlığını, institusional gücünü və xarici təsirlərə qarşı müqavimətini test edən daha geniş bir sınaq kimi qiymətləndirilə bilər.

ERAmedia Analitik Qrupu