Müslüm Maqomayevə qoyulan səhnə qadağası necə aradan qaldırıldı? – Maraqlı tarixçə
Sovet musiqi sənətinin əfsanələrindən olan Müslüm Maqomayev təkcə ecazkar səsi və səhnə mədəniyyəti ilə deyil, şəxsi həyatı və sovet rəhbərliyi ilə münasibətləri ilə də diqqət mərkəzində olub.
ERAmedia xəbər verir ki, sənətkarın həyatında baş verən ən maraqlı hadisələrdən biri onun konsertlərdən və efirdən uzaqlaşdırılması, daha sonra isə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin (KQB) sədri Yuri Andropovun müdaxiləsindən sonra yenidən səhnəyə qayıtması ilə bağlıdır.
1942-ci ildə Bakıda dünyaya gələn Müslüm Maqomayev gənc yaşlarından qeyri-adi istedadı ilə seçilib. O, qısa müddətdə yalnız Azərbaycanda deyil, bütün SSRİ-də böyük şöhrət qazanaraq milyonların sevimlisinə çevrilib. Güclü vokal imkanları, xarizması və səhnədəki davranışı onu dövrünün ən məşhur ifaçılarından birinə çevirib.
Müslüm Maqomayev şəxsi həyatı ilə də tez-tez gündəmə gəlib. Valideynlərinin narazılığına baxmayaraq, hələ 18 yaşında Ofeliya adlı xanımla ailə həyatı qurub. Bu evlilikdən Mariya adlı qızı dünyaya gəlib. Lakin gənc yaşda qurulan ailə uzunömürlü olmayıb və cütlük yollarını ayırıb.
Mənbədə qeyd olunan məlumata görə, müğənninin qızına Marina adını vermək istəyi də təsadüfi olmayıb. O, yeniyetməlik illərində Marina adlı bir qıza vurulmuşdu. Bu detal sənətkarın həyatında musiqi ilə yanaşı, romantik hisslərin də xüsusi yer tutduğunu göstərir.
Maqomayevin yaraşığı və səhnə cazibəsi də daim diqqət çəkirdi. Onun çoxsaylı pərəstişkarları arasında nüfuzlu şəxslərin də olduğu bildirilir. Hətta SSRİ mədəniyyət naziri Yekaterina Furtsevanın da məşhur ifaçıya xüsusi rəğbət bəslədiyi barədə məlumatlar var.
Müslüm Maqomayevin karyerasında ən çətin dövrlərdən biri xarici səfərlərinin birindən sonra başlayıb. Fransadan qayıdan müğənni SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Ona konsert təşkilatçılarından nəzərdə tutulandan artıq qonorar almaqla bağlı irad bildirilib.
İddialara görə, hadisədə birbaşa təqsiri olmadığı halda, sənətkar ciddi araşdırmalarla üzləşib. Nəticədə onun altı ay müddətinə televiziya və radio efirlərində çıxış etməsinə, eləcə də konsertlərdə iştirakına məhdudiyyət qoyulub.
Sovet İttifaqında böyük populyarlıq qazanan bir sənətkar üçün bu qərar ciddi zərbə idi. Müğənninin səhnədən uzaq qalması onun yaradıcılıq fəaliyyətinə təsir göstərməklə yanaşı, pərəstişkarları arasında da maraq doğurmuşdu.
Maqomayevin yenidən səhnəyə qayıtması ilə bağlı danışılan əhvalatlarda Yuri Andropovun xüsusi rolu vurğulanır. Həmin vaxt KQB-nin yubiley tədbirinə hazırlıq görülürdü və tədbirdə məşhur müğənninin çıxış etməsi istənilirdi.
Rəvayət edilən hadisəyə görə, Andropov şəxsən Furtsevaya zəng edərək Müslüm Maqomayevin yubiley mərasimində iştirakını istəyib. O, istəyini belə ifadə edib: “Mənim uşaqlarım Maqomayevi dinləmək istəyirlər”.
Mədəniyyət naziri müğənninin istintaqa cəlb olunduğunu bildirəndə Andropovun cavabı diqqət çəkib. O, Maqomayevin təhlükəsizlik orqanlarının siyahılarında təmiz olduğunu vurğulayaraq belə deyib: “Bizim siyahıda o, tərtəmizdir”.
Bu müdaxilədən sonra müğənninin çıxışlarına qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırıldığı bildirilir. Beləliklə, səhnədən uzaqlaşdırılan sənətkar yenidən musiqi fəaliyyətini davam etdirə bilib.
Sovet rəhbərlərinin rəğbətini qazanan sənətkar
Müslüm Maqomayevin şöhrəti onun musiqi istedadının hüdudlarını aşmışdı. O, sovet rəhbərliyinin yüksək vəzifəli nümayəndələrinin də diqqətini çəkirdi. Leonid Brejnev, Yuri Andropov və Heydər Əliyevin sənətkara rəğbət bəslədiyi qeyd olunur.
Maqomayevin yaradıcılığı müxtəlif nəsillərin yaddaşında silinməz iz buraxıb. O, opera səhnəsindən estrada musiqisinə qədər geniş repertuarı, güclü səsi və özünəməxsus ifa tərzi ilə seçilib.
2008-ci ildə vəfat edən Müslüm Maqomayev bu gün də Azərbaycan musiqi tarixinin ən parlaq simalarından biri hesab olunur. Onun həyat hekayəsi böyük şöhrətin arxasında dayanan sınaqları, sənətkarın qarşılaşdığı çətinlikləri və musiqiyə olan sarsılmaz bağlılığını əks etdirir.
Qeyd edək ki, müğənninin şəxsi həyatı və Andropovun müdaxiləsi ilə bağlı bəzi detallar müxtəlif bioqrafik rəvayətlərdə fərqli təqdim olunur. Buna görə həmin epizodların dəqiq tarixi faktlarla təsdiqlənməsi üçün əlavə mənbələrə ehtiyac var.
Vüsalə









