İran ABŞ tərəfinin güzəştlərə getməsi halında uranın zənginləşdirilmə səviyyəsini 20 faizə endirməyə hazırdır.

ERAmedia xəbər verir ki, bu barədə İranın ali rəhbərinin müşaviri Əli Şamxani panərəb “Al Mayadeen” telekanalına müsahibəsində bildirib. Şamxaninin sözlərinə görə, Vaşinqtonu narahat edərsə, 60 faiz səviyyəsində olan zənginləşdirmə 20 faizə endirilə bilər. Lakin bu halda ABŞ bunun qarşılığını ödəməlidir.

O qeyd edib ki, İranın nüvə proqramı dinc xarakter daşıyır və uranın 60 faizə qədər zənginləşdirilməsi, birincisi, İrana qarşı düşmənlərin planlarına qarşı durmaq, ikincisi isə danışıqlara və dialoqa hazırlıq məqsədi daşıyır. Fevralın 1-də İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bəyan edib ki, Tehran və Vaşinqton yaxın müddətdə ədalətli nüvə sazişi bağlaya bilərlər.

İranın uranın zənginləşdirilməsi ilə bağlı yeni mesajları Tehranın danışıqlara açıq olduğunu göstərir. 60 faizdən 20 faizə enmə təklifi ABŞ və Qərb üçün mühüm siqnal hesab oluna bilər. Bu addım İranın nüvə proqramı ətrafında gərginliyin azalmasına yönəlmiş taktiki manevr təsiri bağışlayır.

Eyni zamanda Tehran bu güzəşti birtərəfli deyil, qarşılıqlı şərtlərlə mümkün sayır. Şamxaninin açıqlamaları göstərir ki, İran sanksiyaların yumşaldılmasını əsas prioritet kimi görür. ABŞ üçün isə əsas məsələ İranın nüvə silahına yaxınlaşmasının qarşısını almaqdır. 20 faiz zənginləşdirmə səviyyəsi texniki baxımdan hələ də riskli hesab edilir, lakin 60 faizlə müqayisədə daha idarəolunandır. Bu baxımdan Vaşinqton belə bir təklifi danışıqlar üçün başlanğıc nöqtəsi kimi dəyərləndirə bilər.

Digər tərəfdən, ABŞ daxilində İranla razılaşmaya qarşı skeptik mövqe hələ də güclüdür. İsrail və Körfəz ölkələri də mümkün razılaşmanı ehtiyatla izləyir. İranın “düşmənlərin planlarına qarşı durmaq” arqumenti daxili auditoriya üçün də mühüm mesajdır. Tehran bununla nüvə proqramının milli təhlükəsizlik məsələsi olduğunu vurğulayır.

Xarici işlər naziri Əraqçinin qısa müddətdə saziş ehtimalı barədə açıqlaması optimist ton yaradır. Lakin əvvəlki nüvə danışıqlarının uğursuz təcrübəsi bu optimizmi məhdudlaşdırır. ABŞ-İran münasibətlərində etimadsızlıq hələ də əsas maneə olaraq qalır.
Buna baxmayaraq, regional gərginlik və iqtisadi təzyiqlər tərəfləri kompromisə yaxınlaşdıra bilər.

İran üçün sanksiyaların qaldırılması iqtisadi sabitlik baxımından həyati əhəmiyyət daşıyır. ABŞ isə diplomatik uğuru Yaxın Şərqdə təsirini qorumaq vasitəsi kimi görür. Bu səbəbdən tərəflər arasında texniki deyil, siyasi iradə əsas həlledici amil olacaq.

Nəticə etibarilə, uranın zənginləşdirilməsi ətrafında aparılan müzakirələr yaxın dövrdə regional siyasətin əsas gündəm mövzularından biri olaraq qalacaq.

ERAmedia Analitik Qrupu