ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı arasında Riyadın mülki nüvə enerji proqramını inkişaf etdirməsinə imkan verəcək nüvə sazişi imzalanıb.

ERAmedia xəbər verir ki, Donald Tramp administrasiyası tərəfindən imzalanan razılaşmanın bütün detalları açıqlanmasa da, müəyyən edilmiş çərçivə Səudiyyə Ərəbistanına uranın zənginləşdirilməsi üçün obyektə sahib olmaq imkanını yarada bilər.

ABŞ Energetika naziri Kris Rayt və Səudiyyə Ərəbistanının energetika naziri Əbdüləziz bin Salman sazişi, eləcə də nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınmasına dair “ikitərəfli təminat müddəalarını” rəsmən imzalayıblar.

Kris Rayt açıqlamasında bildirib ki, bu razılaşmalar iki ölkənin rifah yaratmaq, xaricdəki müttəfiqlərin təhlükəsizliyini təmin etmək və ABŞ-Səudiyyə Ərəbistanı arasında ticarət əlaqələrini gücləndirmək istiqamətində ortaq mövqeyini əks etdirir.

“Şübhə olmasın ki, bu sazişlər nüvə təhlükəsizliyi və nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınması sahəsində ən yüksək standartlara riayət etməklə yanaşı, ABŞ-da hazırlanmış dünyanın ən qabaqcıl nüvə texnologiyalarına və alimlərinə əsaslanır”, – deyə Rayt vurğulayıb.

Qeyd olunur ki, uranın zənginləşdirilməsi prosesi nüvə elektrik stansiyalarında istifadə olunan yanacağın istehsalı üçün tətbiq edilir. Lakin eyni texnologiya nüvə silahlarının hazırlanmasında da istifadə oluna bilər. Bu səbəbdən ABŞ Konqresində hər iki partiyadan olan bəzi qanunvericilər Səudiyyə Ərəbistanının mülki nüvə layihəsinə qarşı çıxıblar.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio isə daha əvvəl sazişlə bağlı yaranan risklərə dair sualları cavablandırarkən tənqidlərin qarşısını almağa çalışıb.

Rubio Filippinə səfəri zamanı jurnalistlərə açıqlamasında bildirib: “ABŞ dünyanın heç bir ölkəsi ilə nüvə silahlarının yayılması riskinə səbəb olacaq razılaşma imzalamayacaq”.

Razılaşmanın 30 il müddətində qüvvədə qalacağı və proqramın inkişafında Amerika texnologiyalarından istifadə ediləcəyi nəzərdə tutulur.

Məlumata görə, saziş Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) daha geniş monitorinq, yoxlama və təsdiqləmə imkanları verən Əlavə Protokolunu ehtiva etmir.

Razılaşma bundan sonra araşdırılması üçün ABŞ Konqresinə təqdim ediləcək. Sazişin burada müəyyən etirazlarla qarşılaşacağı gözlənilir. Lakin Trampın Respublikaçılar Partiyası Konqresin hər iki palatasında üstünlüyə malik olduğundan, qanunvericilərin razılaşmanın həyata keçirilməsinə mane ola biləcəyi ehtimalı aşağı qiymətləndirilir.

Saziş ABŞ-ın İsraillə birlikdə İranın nüvə imkanları ilə bağlı narahatlıqları əsas gətirərək bu ölkəyə qarşı hərbi əməliyyatlara başladığı bir dövrdə açıqlanıb. Tehran isə uranın zənginləşdirilməsi proqramının dəfələrlə yalnız dinc məqsədlərə xidmət etdiyini bildirib.