Müasir ofis və ya istehsal xətti sanki insanlar üçün deyil, tapşırıqların yerinə yetirilməsi və məhsuldarlığın artırılması üçün layihələndirilib. Psixoloqlar və əmək tədqiqatçıları bu qənaətə gəliblər. Onlar müasir iş mühitinin necə qurulduğunu və niyə bu qədər əməkdaşın xroniki stress və tükənmə ilə üzləşdiyini təhlil ediblər.

ERAmedia xəbər verir ki, hazırda dünyada çalışanların təxminən yarısı ciddi tükənmə hiss etdiyini bildirir. ABŞ-da isə xeyli sayda insan iş stressinin onların psixi sağlamlığına mənfi təsir göstərdiyini deyir. Mütəxəssislərə görə, bu, ayrı-ayrı şəxslərin problemi deyil. Bu vəziyyət, əsasən məqsədlərə, optimallaşdırmaya və məhsuldarlığa yönəlmiş, çox vaxt insan enerjisi və dayanıqlığı hesabına qurulan iş strukturunun nəticəsidir.

Bu yanaşmanın kökləri XIX əsrin sonlarına və amerikalı mühəndis Frederik Teylorun ideyalarına gedib çıxır. O, işçinin hər addımını ölçərək və optimallaşdıraraq səmərəliliyi artırmağı təklif etmiş, işçini mexanizmin bir hissəsi kimi nəzərdən keçirmişdi. Bu gün psixologiya, sağlamlıq və insan davranışı sahəsində dərin biliklərə baxmayaraq, bir çox şirkətlər hələ də eyni prinsiplərlə idarə olunur, diqqət insan rifahına deyil, göstəricilərə yönəlir.

Tədqiqat müəllifləri isə alternativ yanaşma (“dairəvi iş”) konsepsiyasını təklif edirlər. Ənənəvi xətti modeldə işçinin resursları nəticə əldə etmək üçün sərf olunur. Dairəvi model isə insanın vaxtını, enerjisini, bilik və münasibətlərini bir-biri ilə əlaqəli resurslar kimi qiymətləndirir və onların bərpası və yenilənməsini vacib sayır.

Bu yanaşma yalnız istirahəti deyil, həm də dəstək, təlim və bərpa imkanlarını nəzərdə tutur. Dayanıqlı iş mühitinin əsas elementlərinə əməkdaşların enerji və bərpa ehtiyaclarının nəzərə alınması, dəstək və muxtariyyətin təmin edilməsi, əməyin tanınması, əməkdaşların öz ehtiyac və narahatlıqlarını qorxmadan ifadə edə bildiyi mədəniyyət və qısamüddətli nəticələrə deyil, inkişaf və davamlılığa yönəlmiş liderlik daxildir.

Tədqiqatın əsas nəticəsi belədir: mexanizm kimi layihələndirilmiş iş sistemi qaçılmaz olaraq insan tükənməsinə gətirib çıxarır. Vəziyyəti dəyişmək üçün şirkətlər yalnız rəqəmləri deyil, insan ehtiyaclarını, inkişafı və bərpanı da mərkəzə qoyaraq idarəetmə sistemlərini yenidən qurmalıdırlar.

Vüsalə