İrkutsk vilayətində 28 yaşlı laboratoriya əməkdaşının ölümündən sonra yaranan müəmmalı vəziyyət bölgədə ciddi narahatlıq yaradıb.

ERAmedia-nın məlumatına görə, araşdırmaçı jurnalist Arzu Qazıyeva bildirib ki, hadisənin ətrafında yaranan suallar Rusiyanın taunla bağlı real vəziyyəti nə dərəcədə açıqlaması məsələsini gündəmə gətirir.

Arzu Qazıyevanın sözlərinə görə, İrkutsk şəhərinin sakinləri bir neçə gündür davam edən ziddiyyətli məlumatlar fonunda təşviş içindədirlər. İrkutsk Elmi-Tədqiqat Taunla Mübarizə İnstitutunun 28 yaşlı əməkdaşı Daria Şipilovanın oktyabrın 2-də Şelexov şəhərində vəfat etməsi ilə bağlı müxtəlif versiyalar yayılıb.

Müstəqil Rusiya mediasının yazdığına görə, Şipilovanın pnevmonik taun xəstəliyinə yoluxduğu və bunun laboratoriyada təhlükəli bakteriya olan şüşə borunun sınması ilə əlaqəli ola biləcəyi iddia edilib. Lakin bu versiya rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib. Rusiya səhiyyə qurumları Şipilovanın ölüm səbəbini “mənşəyi müəyyən edilməmiş pnevmoniya” kimi təqdim edir və onun işlədiyi laboratoriyada təhlükəli mikroorqanizmlərlə bağlı hər hansı qəza baş verdiyinə dair sübut olmadığını bildirirlər.

Arzu Qazıyeva hesab edir ki, əsas narahatlıq da məhz məlumatların ziddiyyətli olmasından qaynaqlanır:

“Bir tərəfdən hakimiyyət əhalini müxtəlif şayiələrə inanmamağa və yalnız Rospotrebnadzorun açıqlamalarına etibar etməyə çağırır. Digər tərəfdən isə xəstəxanalarda məhdudiyyətlərin tətbiq edilməsi, kontaktların müəyyənləşdirilməsi, sanitariya tədbirlərinin gücləndirilməsi və bölgəyə Rospotrebnadzor rəhbəri Anna Popovanın getməsi cəmiyyətdə əlavə suallar yaradır.”

Məlumatlara görə, Şipilova ilə təmasda olmuş təxminən 200 nəfər tibbi müşahidəyə götürülüb. Reuters-in məlumatına görə, onların təxminən 60 faizi sonradan müşahidədən buraxılıb və kontaktlar arasında taun törədicisinin aşkarlandığı barədə rəsmi məlumat yoxdur. Bəzi şəxslərdə COVID-19 və digər virus infeksiyaları müəyyən edilib.

Pnevmonik taunla bağlı ehtimalın gündəmə gəlməsi isə hadisəyə xüsusi həssaslıq yaradıb. Çünki xəstəliyin bu forması tənəffüs yolları vasitəsilə yayıla bilir və müalicə gecikdirildikdə ağır nəticələrə səbəb ola bilər. Bununla belə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı hazırkı vəziyyətdə daha geniş epidemiya riskini aşağı qiymətləndirir və Şipilova ilə təmasda olan şəxslərdə xəstəliyin əlamətlərinin müşahidə edilmədiyini bildirib.

Arzu Qazıyeva laboratoriyada baş verdiyi iddia edilən qəza versiyasının da ayrıca araşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb:

“Əgər söhbət həqiqətən təhlükəli patogenlə laboratoriya şəraitində təmasdan gedirsə, burada ən mühüm məsələ təhlükəsizlik protokollarının necə tətbiq edilməsidir. Belə laboratoriyalarda təhlükəli mikroorqanizmlərlə işləmək xüsusi prosedurlar və qoruyucu tədbirlər tələb edir. Buna görə də hadisənin necə baş verdiyi, laboratoriyada hər hansı qəzanın olub-olmaması və əməkdaşın hansı şəraitdə yoluxduğu barədə aydın məlumat verilməlidir”.

Bununla yanaşı, hadisədən çıxış edərək laboratoriyada bioloji silah hazırlandığını iddia etmək üçün hazırda açıq mənbələrdə kifayət qədər sübut yoxdur. Belə bir ehtimal yalnız versiya kimi səsləndirilə bilər və fakt kimi təqdim olunması düzgün olmaz. Rusiya hakimiyyətinin məlumatları məhdud şəkildə açıqlaması isə belə versiyaların yayılmasına şərait yaradır.

Məsələnin beynəlxalq səviyyədə də diqqətə alınması təsadüfi deyil. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Rusiyanı hadisə ilə bağlı daha çox məlumat paylaşmağa çağırıb və Vaşinqtonun vəziyyəti yaxından izlədiyini bildirib. ABŞ tərəfi Moskvanın daha şəffaf davranmasının vacibliyini vurğulayır.

ABŞ-ın keçmiş dövlət katibi və keçmiş CIA direktoru Mayk Pompeo isə hadisə ilə bağlı COVID-19 pandemiyasının yaratdığı təcrübəni xatırladaraq, avtoritar hökumətlərin məlumatları gizlətməsinin lokal epidemiyaların daha geniş böhrana çevrilməsi riskini artıra biləcəyini bildirib.

Arzu Qazıyevanın fikrincə, bu mərhələdə ən doğru yanaşma panika yaratmaq deyil, konkret suallara konkret cavab tələb etməkdir:

“Hazırda İrkutskda taun epidemiyasının başladığını təsdiqləyən rəsmi məlumat yoxdur. Amma hadisənin ətrafında kifayət qədər ciddi suallar var. Şipilovanın hansı xəstəlikdən öldüyü, laboratoriyada qəza olub-olmaması, kontaktların vəziyyəti və tətbiq edilən məhdudiyyətlərin səbəbləri tam və şəffaf şəkildə açıqlanmalıdır. İnsanların narahatlığını aradan qaldırmağın ən effektiv yolu məlumatı gizlətmək deyil, cəmiyyətə dəqiq informasiya verməkdir”.

Hazırda beynəlxalq səhiyyə qurumları vəziyyəti izləyir. ÜST Rusiyada genişmiqyaslı taun epidemiyası riskini aşağı qiymətləndirir. Buna görə də İrkutsk hadisəsini təsdiqlənmiş taun epidemiyası və ya bioloji silah hadisəsi kimi təqdim etmək hələlik mümkün deyil. Əsas problem isə ziddiyyətli məlumatların yaratdığı informasiya boşluğudur.

Vural