İstanbul məhkəməsi Netanyahu barəsində İnterpola “qırmızı bülleten” tələbi göndərilməsi barədə qərar verib.

ERAmedia xəbər verir ki, İstanbul 11-ci Ağır Cinayətlər Məhkəməsi İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu barəsində İnterpola “qırmızı bülleten” göndərilməsi ilə bağlı qərar qəbul edib.

Qərar “Sumud” humanitar yardım donanması işi çərçivəsində keçirilən məhkəmə prosesi zamanı qəbul olunub. Məhkəmə Netanyahunun məhkəmə iclasında iştirakını təmin etmək məqsədilə onun barəsində İnterpola “qırmızı bülleten” verilməsi üçün müraciət olunmasına qərar verib.

İttiham aktına əsasən, Benyamin Netanyahu və digər təqsirləndirilən şəxslər insanlıq əleyhinə cinayətlər, soyqırımı, işgəncə, qəsdən sağlamlığa zərər vurma, əmlaka ziyan vurma, nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinə mane olma, gəmini qaçırma və ya qanunsuz saxlama, həmçinin şəxsi qanunsuz olaraq azadlıqdan məhrum etmə kimi ittihamlarla mühakimə olunurlar.

Qeyd edək ki, məhkəmənin bu qərarı İnterpol tərəfindən avtomatik olaraq “qırmızı bülleten”in elan edilməsi demək deyil. Türkiyə müvafiq müraciəti İnterpola təqdim etməli, təşkilat isə müraciəti öz qaydalarına uyğun şəkildə ayrıca qiymətləndirməlidir.

Netanyahu barəsində İnterpola “qırmızı bülleten” verilməsi üçün müraciət edilməsi haqqında qərar təkcə hüquqi proses kimi deyil, həm də mühüm siyasi və diplomatik mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Bu addım Türkiyənin son illərdə Fələstin məsələsində nümayiş etdirdiyi prinsipial mövqeyin məhkəmə-hüquq müstəvisində də davam etdiyini göstərir.

Türkiyə uzun müddətdir Qəzza zolağında baş verən hadisələrlə bağlı beynəlxalq hüququn işləməsinin vacibliyini vurğulayır. Rəsmi Ankara hesab edir ki, mülki əhalinin hədəfə alınması, humanitar yardımların qarşısının alınması və beynəlxalq humanitar hüququn pozulması ilə bağlı iddialar hüquqi araşdırma predmeti olmalı, vəzifəsindən və siyasi statusundan asılı olmayaraq hər kəs qanun qarşısında cavab verməlidir. İstanbul məhkəməsinin qərarı da məhz bu yanaşmanın hüquqi ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Qərarın mühüm cəhətlərindən biri onun hüquqi prosedur çərçivəsində qəbul edilməsidir. Məhkəmə İnterpolun avtomatik şəkildə “qırmızı bülleten” elan etmədiyini nəzərə alaraq müvafiq müraciətin göndərilməsinə qərar verib. Bu isə onu göstərir ki, Türkiyə öz mövqeyini beynəlxalq hüququn mövcud mexanizmləri vasitəsilə müdafiə etməyə çalışır və yekun qərarın beynəlxalq prosedurlar çərçivəsində veriləcəyini qəbul edir.

Son illərdə Qəzzada baş verən hadisələr beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Bir sıra dövlətlər, beynəlxalq təşkilatlar və insan hüquqları qurumları mülki əhalinin müdafiəsi, humanitar hüququn qorunması və mümkün hüquq pozuntularının araşdırılması ilə bağlı çağırışlar ediblər. Türkiyə də bu çağırışların ən fəal tərəfdarlarından biri kimi çıxış edir və hesab edir ki, beynəlxalq hüququn etibarlılığı yalnız onun bütün dövlətlərə və bütün siyasi liderlərə bərabər şəkildə tətbiq olunması ilə təmin edilə bilər.

Ankaranın mövqeyinə görə, beynəlxalq hüquq yalnız zəif dövlətlər üçün işləyən mexanizm olmamalıdır. Əgər beynəlxalq hüquq universal xarakter daşıyırsa, onda siyasi nüfuzu və hərbi gücü yüksək olan dövlətlərin rəhbərləri də irəli sürülən ittihamlarla bağlı hüquqi qiymətləndirmədən kənarda qalmamalıdırlar. Məhz bu prinsip Türkiyənin diplomatik bəyanatlarında və hüquqi təşəbbüslərində ardıcıl şəkildə öz əksini tapır.

Bununla yanaşı, İstanbul məhkəməsinin qərarı Türkiyənin Fələstin siyasətində hüquqi alətlərdən istifadəyə daha çox önəm verdiyini də nümayiş etdirir. Ankara beynəlxalq platformalarda siyasi bəyanatlarla kifayətlənməyərək, mövcud hüquqi mexanizmlərin işə salınmasını da dəstəkləyir. Bu yanaşma Türkiyənin beynəlxalq hüququn işlək mexanizmə çevrilməsi istiqamətində irəli sürdüyü mövqeyin tərkib hissəsi kimi təqdim olunur.

Şübhəsiz ki, bu qərarın hüquqi nəticələri İnterpolun qiymətləndirməsindən və beynəlxalq prosedurlardan asılı olacaq. Lakin siyasi baxımdan İstanbul məhkəməsinin qərarı Türkiyənin Fələstin məsələsində mövqeyinin dəyişmədiyini, beynəlxalq hüququn selektiv deyil, universal şəkildə tətbiq edilməsini müdafiə etdiyini göstərən növbəti addım kimi dəyərləndirilə bilər. Ankara hesab edir ki, beynəlxalq hüququn nüfuzu yalnız bütün tərəflərə eyni prinsiplərlə yanaşıldığı halda qorunub saxlanıla bilər və bu istiqamətdə atılan hər bir hüquqi addım gələcək beynəlxalq hüquq praktikasının formalaşmasına təsir göstərmək potensialına malikdir.

ERAmedia Analitik Qrupu