Quş insanı nə zaman anlayır? - Nadir rast gəlinən nümunə
Son tədqiqat göstərib ki, Mozambikin şimalında yaşayan insanlar vəhşi bir quş növü olan böyük balgöstərən (greater honeyguide) ilə ünsiyyətdə regional olaraq fərqlənən “dialektlərdən” istifadə edirlər. Onlar bu quşlarla birlikdə vəhşi arı pətəklərinin tapılmasında əməkdaşlıq edirlər.
ERAmedia-nın məlumatına görə, “People and Nature” jurnalında dərc olunan bu araşdırma ilk dəfə olaraq sübut edib ki, insanla vəhşi heyvan arasında ünsiyyət də insan dilləri kimi məkan üzrə dəyişə və lokal dialektlər formalaşdıra bilər.
Niassa qoruğunda yaşayan yerli bal ovçuları əsrlərdir balgöstərən quşlarla əməkdaşlıq edirlər. Quşlar insanları arı pətəklərinə aparır, insanlar isə od və alətlərdən istifadə edərək pətəkləri açır, balı toplayır. Bunun müqabilində quşlar onlar üçün dəyərli qida olan arı şanlarını və sürfələri əldə edirlər. Bu, insanla vəhşi heyvan arasında nadir rast gəlinən, qarşılıqlı faydaya əsaslanan ikitərəfli ünsiyyət nümunələrindən biridir.
Keyptaun Universitetinin alimləri və onların beynəlxalq həmkarları regionun 13 kəndindən olan 131 bal ovçusunun istifadə etdiyi səsləri qeydə alıblar. Tədqiqatda həm quşları uzaq məsafədən cəlb etmək üçün istifadə olunan “çağırış” siqnalları, həm də quşun arxasınca gedərkən çıxarılan daha sakit “koordinasiya” səsləri analiz edilib.
Bu siqnallara müxtəlif səslər, xırıltılar, fitlər və digər vokal ifadələr daxildir. Araşdırma göstərib ki, kəndlər arasındakı məsafə artdıqca istifadə olunan səslər arasındakı fərqlər də artır. Kəndlər bir-birindən nə qədər uzaqdırsa, onların səsləri bir o qədər fərqli olur.
Ən mühüm nəticələrdən biri isə bu regional fərqlərin ətraf mühitin xüsusiyyətləri və ya akustik şəraitlə deyil, insanların mədəni prosesləri ilə bağlı olmasıdır. Bal ovçuları başqa bir kəndə köçdükdə zamanla öz səslərini yerli ünsiyyət formalarına uyğunlaşdırırlar. Bu da həmin “dialektlərin” ekoloji deyil, mədəni mənşəli olduğunu göstərir.
Daha da maraqlısı odur ki, balgöstərən quşların da bu lokal “dialektləri” öyrəndiyi və onlara uyğunlaşdığı ehtimal olunur. Bu qarşılıqlı öyrənmə prosesi qoruğun müxtəlif bölgələrində siqnallar fərqli olsa belə, uğurlu əməkdaşlığın davam etməsinə imkan yaradır.









