Ukraynadakı müharibə ilə bağlı diplomatik səylər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının iclası ərəfəsində yayımlanan birgə bəyanatla gündəmə gəlib.

ERAmedia xəbər verir ki, Nyu-Yorkda bir araya gələn ölkə nümayəndələri atəşkəsin sülh danışıqlarına zəmin yaradacaq bir addım olduğunu bildirərək Moskvadan bu istiqamətdə qərar qəbul etməsini istəyiblər.

Ukrayna ilə həmrəylik mesajının verildiyi bəyanatda Rusiyanın Ukrayna ərazisində mülki şəxslərə və mülki infrastruktura qarşı hücumlarını artırdığı bildirilərək bundan dərin narahatlıq ifadə olunub.

Bəyanatda Ukrayna ilə həmrəylik ifadə edilərək Rusiyanın Ukrayna boyunca mülki şəxslərə və mülki infrastruktura qarşı hücumları genişləndirdiyi, bunun isə dərin narahatlıq doğurduğu qeyd edilib.

Xüsusilə Qara dənizdəki hücumlardan narahatlıq ifadə edilən bəyanatda deyilib: “Rusiya Ukraynanın taxıl ixracatını pozmağa çalışır və bununla da qlobal ərzaq təhlükəsizliyini riskə atır.”

Bəyanatda Qara dənizdə naviqasiya azadlığının təmin olunması istiqamətində səylərin dəstəkləndiyi bildirilib, ticarət gəmilərinin və kritik infrastrukturun qorunmasının vacibliyi vurğulanıb.

Ukraynanın 2025-ci ilin martından etibarən “tam, dərhal və qeyd-şərtsiz” atəşkəsi qəbul etdiyi bildirilib. Bəyanatda “Rusiyanı sülhə aparan mənalı diplomatiya və danışıqlara doğru atılmalı olan bir addım kimi nəhayət eyni addımı atmağa çağırırıq” ifadəsi işlədilib.

Bəyanatda tərəflər arasında etimadın yaradılması üçün Rusiyaya ukraynalı mülki şəxslərin və hərbi əsirlərin ölkələrinə qayıtmasını təmin etmək çağırışı edilib. “Ukrayna sülh istəyir. Biz sülh istəyirik. Rusiya təcavüzə son qoymalı, atəşkəsi qəbul etməli və beynəlxalq hüquqa uyğun, hərtərəfli, ədalətli və davamlı sülhə nail olmaq məqsədilə danışıqlarda mənalı şəkildə iştirak etməlidir”, – deyə bildirilib.

Rusiyaya ünvanlanan birgə atəşkəs çağırışı Ukrayna müharibəsinin diplomatik həllinə yönəlmiş beynəlxalq təzyiqin davam etdiyini göstərir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclası ərəfəsində belə bir bəyanatın səsləndirilməsi məsələnin beynəlxalq gündəmdə yenidən ön plana çıxarıldığını göstərən mühüm siyasi mesajdır. Bəyanatda atəşkəsin yalnız hərbi əməliyyatların dayandırılması deyil, həm də sülh danışıqlarına keçid üçün ilkin mərhələ kimi təqdim edilməsi diqqət çəkir. Bu yanaşma diplomatik prosesin başlaması üçün ilk növbədə döyüşlərin intensivliyinin azaldılmasını zəruri şərt kimi nəzərdən keçirir.

Bəyanatda Rusiyanın mülki şəxslərə və mülki infrastruktura qarşı hücumlarının artırıldığı barədə narahatlığın ifadə olunması Moskvanın hərbi siyasətinə beynəlxalq təzyiqin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir. Xüsusilə Qara dənizdəki vəziyyətin vurğulanması müharibənin yalnız Ukrayna ərazisi ilə məhdudlaşmadığını, regional və qlobal təhlükəsizlik məsələlərinə də təsir etdiyini göstərir. Ukraynanın taxıl ixracatının təhlükə altında olması isə münaqişənin qlobal ərzaq təhlükəsizliyi baxımından nəticələrini daha da aktuallaşdırır. Qara dənizdə naviqasiya azadlığının qorunmasına çağırış həm Ukraynanın iqtisadi maraqları, həm də beynəlxalq ticarət marşrutlarının təhlükəsizliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bəyanatda Ukraynanın 2025-ci ilin martından etibarən tam, dərhal və qeyd-şərtsiz atəşkəsə hazır olduğu vurğulanmaqla məsuliyyət məsələsi əsasən Rusiya ilə bağlı müzakirəyə çıxarılır. Moskvanın da eyni addımı atmasının tələb edilməsi tərəflər arasında qarşılıqlı öhdəliklərin formalaşdırılmasını diplomatik prosesin əsas elementlərindən birinə çevirir. Bununla yanaşı, atəşkəs çağırışının real nəticə verməsi üçün onun mümkün icra mexanizmləri, monitorinq sistemi və tərəflərin öhdəliklərə əməl etməsinə dair təminatlar da mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək. Ukraynalı mülki şəxslərin və hərbi əsirlərin geri qaytarılması ilə bağlı çağırış isə etimadın bərpası üçün humanitar məsələlərin diplomatik gündəmdə mühüm yer tutduğunu göstərir.

Ümumilikdə, birgə bəyanat beynəlxalq tərəflərin Ukraynada müharibənin dayandırılmasını və danışıqlar prosesinin bərpasını siyasi prioritet kimi təqdim etdiyini nümayiş etdirir. Lakin atəşkəs çağırışının diplomatik bəyanatdan praktiki nəticəyə çevrilməsi üçün Moskvanın mövqeyi, Kiyevin şərtləri və beynəlxalq vasitəçilərin mümkün təminat mexanizmləri həlledici rol oynayacaq. Bu baxımdan hazırkı mərhələ sülh prosesinin başlanması üçün siyasi təzyiqin artması ilə yanaşı, tərəflər arasında etimad və təhlükəsizlik məsələlərinin həllinin hələ də əsas problem olaraq qaldığı mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər.

ERAmedia Analitik Qrupu