• Rəsul Mirhəşimli

Həyatın dərin mənalarını və insanın həqiqi məqsədini anlamağın müxtəlif yolları vardır. İslamda insanın varlığı Allahın ona verdiyi bir əmanət hesab edilir və bu əmanəti düzgün dərk edib onun dəyərini bilmək həyatın mənasını tapmaqla əlaqəlidir. Hər bir insan həyatında qorxu ilə sevgi arasında tarazlıq yaratmalıdır. Lakin bəzən bu iki hissə arasındakı sərhəd çox həssas olur və insanın ən böyük qorxusu Allahın ona olan mərhəmətini itirmək ola bilər.

İslamda bir çox alimlər bildirirlər ki, ən böyük fəlakət insanın Allahı tanımaması deyil, Allahın onu tanımamasıdır. Bu fikir insanın Allah qarşısındakı yerini və Allahın bəndələri ilə münasibətini çox gözəl ifadə edir. Həyatın həqiqi mahiyyəti insanın Allahın mərhəmətini və lütfünü hər an hiss etməsindədir. Əgər insan yalnız Allahın inayətinə güvənirsə, bu, onun qəlbində səmimi sevgi və iman daşıdığını göstərir. Belə bir insan həyatını yalnız Allahın razılığına uyğun şəkildə yaşamağa çalışır.

Bir çox insanın həyatında dua mühüm yer tutur. İslamda dua Allahla olan əlaqənin birbaşa vasitəsidir. Lakin çox vaxt insanlar dua etdikdə istədiklərinin dərhal qəbul olunmasını gözləyirlər. Allah bəndəsinin dualarını qəbul edərkən onun üçün ən xeyirli olanı uyğun zamanda verir. Dua etmək çox vacibdir, amma nəticə bəzən insanın arzuladığı kimi olmaya bilər. Allah bəndəsinə onun zərərinə ola biləcək heç bir şeyi verməz. Hər şeyin xeyirli və doğru vaxtını yalnız O bilir.

Qurani-Kərimin “Bəqərə” surəsində insanın xoşlamadığı şeylərin bəzən onun üçün daha xeyirli, sevdiyi şeylərin isə zərərli ola biləcəyindən bəhs edən ayə vardır. Bu, insanın qəlbində Allahın hikmətinə təslim olmağı və hər şeyin sonunda onun xeyrinə olacağına inamı gücləndirir. Həqiqətən də, Allahın bəndəsinə verdiyi hər şeydə bir hikmət vardır və insan buna iman etməlidir.

İnsanın duası yalnız dilində deyil, qəlbində də saflıq və səmimiyyət tələb edir. İnsan dua edərkən Allahdan bir şey istəyirsə, bunu təmiz və saf qəlblə etməlidir. Əgər insanın qəlbi nurla doludursa, onun duası Allah dərgahında qəbul olunar. Bu, eyni zamanda insanın mənəvi inkişafını izləməsi və Allahla daha yaxın münasibət qurması deməkdir.

Bütün bunlar insanın öz varlığını və həyatını daha yaxşı anlamasına kömək edir. Qurani-Kərimdə insanın yaradılışı ilə bağlı işlədilən “Əhsənül-təqvim” ifadəsi insanın ən gözəl surətdə yaradıldığını bildirir. İnsan Allahın ona verdiyi bu gözəl yaradılışı və əmanəti dərk edərək həyatını bu məqsədə uyğun yaşamalıdır. Həyatın həqiqi məqsədi Allahın sevimli bəndəsi olmaq və Onun razılığını qazanmaqdır.

Azərbaycanın klassik şairi İmadəddin Nəsimi də bu hikməti öz şeirində belə ifadə edir: “Əhsənül-təqvimə düşdü könlümüz”. Yəni insan yaradılışının hikmətini anlayıb həyatını bu şüurla yaşayarsa, Allahın sevimli bəndələrindən birinə çevrilər. Allahın sevdiklərini insanlar da sevərlər, çünki onların həyatında nur vardır və bu nur insanları özünə cəlb edir.

Nəticə etibarilə, insanın həyatda qarşısına qoyduğu ən böyük məqsəd Allahın razılığını qazanmaqdır. Buna nail olmaq üçün Allahın hikmətinə təslim olmaq, dua etmək və hər şeyin Allahın hökmü ilə ən yaxşı şəkildə baş verəcəyinə inanmaq lazımdır. Bu yolda hər bir insanın mənəvi saflığı və təmizliyi Allahın sevgisini qazanmasında mühüm rol oynayır.

Allahın hikmətinə iman edən və hər şeyin Onun iradəsinə tabe olduğunu anlayan insan həyatın sınaqları qarşısında daha da möhkəmlənir. İnsan yalnız Allahın inayətinə və mərhəmətinə güvənərək həyatını doğru istiqamətdə yönəldir. Dua etmək yalnız maddi istəklərin yerinə yetirilməsi deyil, həm də Allahla daha dərin bir əlaqə qurmağın yoludur. İmanlı insan hər zaman Allahın onun üçün ən yaxşısını seçdiyini və İlahi hikmətin ən doğru zamanda təzahür edəcəyini bilir. Bu mənəvi dərinlik və anlayış insanın ruhən inkişaf etməsinə və həyatının həqiqi məqsədinə yönəlməsinə yardım edir.