Ukraynanın son aylarda Rusiya ərazisinin dərinliklərinə həyata keçirdiyi dron və raket hücumları müharibənin gedişində yeni mərhələ yaradıb.

ERAmedia xəbər verir ki, əvvəllər əsasən sərhədyanı bölgələrlə məhdudlaşan hücumlar artıq Moskva, iri sənaye şəhərləri, neft emalı zavodları, enerji və logistika obyektlərini də əhatə edir. Bununla da Kreml üçün əsas problem yalnız cəbhədə vəziyyəti idarə etmək deyil, Rusiya ərazisinin böyük hissəsində təhlükəsizliyi təmin etmək məsələsinə çevrilir.

Ukraynanın bu strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biri Rusiyanın neft və yanacaq infrastrukturuna zərbə vurmaqdır. Neft emalı zavodlarının fəaliyyətində yaranan fasilələr həm Rusiya ordusunun logistikasına, həm də daxili yanacaq bazarına təsir göstərə bilər. Zavodların təmir edilməsi, alternativ marşrutların yaradılması və strateji obyektlərin əlavə hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə qorunması Moskvanın üzərinə yeni maliyyə yükü qoyur.

Bu təsirin miqyası hələ Rusiyanın iqtisadi sistemini sarsıdacaq səviyyədə deyil. Rusiya böyük enerji resurslarına və geniş sənaye bazasına malikdir və hökumət daxili bazarı inzibati tədbirlər vasitəsilə müəyyən müddət sabit saxlaya bilər. Lakin problem ondadır ki, Ukraynanın hücumları birdəfəlik deyil, getdikcə daha sistemli xarakter alır. Uzunmüddətli perspektivdə hər bir yeni hücum bərpa, müdafiə və logistika xərclərini artırır.

Daha mühüm məsələ isə müharibənin Rusiya cəmiyyətinə psixoloji təsiridir. Kreml uzun müddət müharibəni ölkənin böyük hissəsinin gündəlik həyatından mümkün qədər uzaqda saxlamağa çalışıb. Cəbhədən minlərlə kilometr uzaqda yaşayan insanlar üçün müharibə əsasən televiziya ekranlarında görünən hadisə idi. İndi isə dron hücumları, hava limanlarında uçuşların dayandırılması, sənaye müəssisələrində yanğınlar və bəzi regionlarda təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi müharibəni birbaşa gündəlik həyata gətirir.

Bu vəziyyətin siyasi nəticəsi isə birmənalı deyil. Bir tərəfdən, Rusiyanın daxilində müharibənin qiyməti daha çox hiss oluna və cəmiyyətin müəyyən hissəsində yorğunluq yarana bilər. Xüsusilə iqtisadi çətinliklər, bahalaşma və təhlükəsizlik problemləri uzun müddət davam edərsə, müharibənin sosial yükü daha görünən hala gələ bilər.

Digər tərəfdən, Ukraynanın Rusiya ərazisinə hücumları Kremlin əksinə, cəmiyyəti hakimiyyət ətrafında daha sıx birləşdirməsinə də şərait yarada bilər. Rusiya hakimiyyəti bu hücumları ölkəyə qarşı xarici təhlükə kimi təqdim edir və təhlükəsizlik məsələsini siyasi gündəmin mərkəzinə çıxarır. Belə şəraitdə əhalinin bir hissəsində “müharibə davam etdiyi müddətdə dövlətin arxasında dayanmaq lazımdır” düşüncəsi güclənə bilər. Buna görə də hücumların artmasını avtomatik şəkildə Rusiyada siyasi narazılığın və ya hakimiyyət böhranının artması kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz.

Bununla belə, Kremlin qarşısında getdikcə daha mürəkkəb resurs problemi yaranır. Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemlərinin bir hissəsini cəbhədə, digər hissəsini isə Moskva və mühüm sənaye obyektlərinin qorunmasında istifadə etməli olur. Ölkənin ərazisi böyük olduğundan bütün strateji obyektləri eyni səviyyədə qorumaq praktiki baxımdan çətindir. Bu isə Moskvanı hansı obyektlərin daha vacib olduğuna dair seçim etməyə məcbur edə bilər.

Ukraynanın hücumlarının başqa bir nəticəsi Rusiyanın regionlarında müharibənin yaratdığı yükün qeyri-bərabər bölüşdürülməsidir. Sərhədə yaxın ərazilər onsuz da daha böyük təhlükə ilə üz-üzədir. Lakin neft emalı, kimya, metallurgiya və digər iri sənaye müəssisələrinin yerləşdiyi regionların da hədəfə çevrilməsi müharibənin iqtisadi və sosial nəticələrini daha geniş coğrafiyaya yaya bilər. Bu proses regional büdcələr və yerli biznes üçün əlavə problemlər yarada bilər.

Moskva üçün ən həssas məqam isə bütün bu proseslərin eyni vaxtda baş verməsidir. Cəbhədə müharibənin maliyyələşdirilməsi, ölkə daxilində strateji obyektlərin müdafiəsi, zədələnmiş infrastrukturların bərpası və iqtisadi sabitliyin qorunması böyük resurs tələb edir. Rusiya bu yükü müəyyən müddət daşıya bilər, lakin müharibə uzandıqca xərclərin məcmu təsiri daha əhəmiyyətli olur.

Ukraynanın Rusiya ərazisinə zərbələrinin əsas strateji əhəmiyyəti də məhz buradadır. Məqsəd yalnız konkret hərbi və ya enerji obyektlərini sıradan çıxarmaq deyil, Rusiyanın müharibəni ölkə daxilində minimum hiss olunan xərclə davam etdirmək imkanlarını məhdudlaşdırmaqdır. Hücumlar nə qədər uzağa çatır və nə qədər müntəzəm xarakter alırsa, Kreml müharibənin nəticələrini Rusiya cəmiyyətindən gizlətməkdə bir o qədər çətinlik çəkir.

Bununla belə, bu strategiyanın Rusiyanın siyasi gələcəyinə necə təsir edəcəyi əvvəlcədən müəyyən deyil. Güclənən hücumlar həm iqtisadi və sosial yorğunluğu artıra, həm də təhlükə hissini gücləndirərək hakimiyyətin mövqelərini müəyyən müddət möhkəmləndirə bilər. Burada əsas məsələ hücumların sayından çox, onların Rusiya iqtisadiyyatına və insanların gündəlik həyatına nə qədər davamlı təsir göstərəcəyi olacaq.

Nəticədə Ukraynanın Rusiya ərazisinə hücumları müharibənin coğrafiyasını dəyişməklə yanaşı, Moskvanın qarşısında yeni daxili problemlər yaradır. Rusiya üçün əsas sınaq təkcə hava hücumlarını dəf etmək deyil, artan müdafiə xərclərini, enerji sektorundakı fasilələri, regional problemləri və cəmiyyətin müharibədən yorulmasını eyni vaxtda idarə etməkdir. Əgər bu təzyiqlər uzun müddət davam edərsə, müharibənin Rusiyanın daxilində yaratdığı siyasi və iqtisadi təsir cəbhədəki vəziyyət qədər əhəmiyyətli amilə çevrilə bilər.

ERAmedia Analitik Qrupu