Ermənistanda 7 iyun parlament seçkilərindən sonra siyasi mənzərənin daha da sərtləşəcəyi ilə bağlı gözləntilər özünü doğruldur.

Siyasi şərhçi Mürtəza Bünyadlı ERAmedia-ya açıqlamasında bildirib ki, Samvel Karapetyan və Qaqik Tsarukyan ətrafında hüquqi proseslərin dərinləşməsindən sonra sabiq prezident Robert Köçəryanın həbs edilməsi ölkədə daxili siyasi qarşıdurmanı yeni mərhələyə çıxarıb.

Onun sözlərinə görə, Köçəryanla bağlı proses xüsusi diqqət çəkir. Ermənistanın keçmiş prezidentinə korrupsiya, vəzifədən sui-istifadə, böyük məbləğdə rüşvət alma və çirkli pulların yuyulması ilə bağlı ittihamlar irəli sürülüb. Avqustun 27-də Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Məhkəməsi onun barəsində həbs qətimkan tədbiri seçib, Köçəryan və ailəsi ilə əlaqəli bəzi əmlaklara da məhdudiyyətlər tətbiq edilib. Bununla belə, ittihamların hələ məhkəmənin yekun hökmü ilə təsdiqlənmədiyini nəzərə almaq vacibdir.

Mürtəza Bünyadlı hesab edir ki, məsələyə yalnız hüquqi müstəvidən yanaşmaq kifayət deyil. Çünki söhbət Ermənistanın mühüm siyasi fiqurlarından və parlamentdəki əsas müxalifət bloklarından birinə rəhbərlik edən siyasətçidən gedir. Eyni zamanda, Köçəryanın siyasi xətti Rusiyaya daha yaxın mövqeyi ilə seçilir.

“Köçəryan hadisəsi tək deyil”

Siyasi şərhçinin fikrincə, Ermənistanda son dövrdə baş verən proseslər ayrı-ayrı hüquqi epizodlar kimi deyil, daha geniş siyasi mənzərənin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir.

Mürtəza Bünyadlı qeyd edib ki, seçki ərəfəsində Samvel Karapetyanın yeni siyasi alternativ kimi meydana çıxması Paşinyan hakimiyyəti üçün əlavə rəqabət mənbəyi yaradıb. Karapetyanla bağlı cinayət işi davam edir və onun barəsində ev dustaqlığı tədbiri iyul ayında daha iki ay uzadılıb.

Qaqik Tsarukyanla bağlı proseslərin də seçkidən sonra sərtləşdiyini deyən ekspert onun saxlanıldığını, barəsində iki aylıq həbs qətimkan tədbiri seçildiyini və dələduzluqla yanaşı, çirkli pulların yuyulması ilə bağlı ittihamlarla üzləşdiyini xatırladıb.

Bünyadlı bu proseslərə Ermənistan hakimiyyəti ilə kilsə arasındakı qarşıdurmanı da əlavə edir. Onun sözlərinə görə, son illərdə hakimiyyətlə kilsə arasında ciddi siyasi qarşıdurma formalaşıb və bu prosesin növbəti mərhələsində bütün ermənilərin katolikosu və Ali Ruhani Şuranın üzvləri olan altı yepiskopa qarşı cinayət işi üzrə ilkin məhkəmə iclasının keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Paşinyanın əsas hədəfi nədir?

Mürtəza Bünyadlının fikrincə, bütün bu proseslərin əsas istiqamətlərindən biri Nikol Paşinyanın daxili hakimiyyəti daha da konsolidasiya etmək cəhdidir.

“Paşinyan seçkidə qələbə qazansa da, parlamentdə bütün mühüm qərarları, xüsusilə konstitusion qanunları qəbul etmək üçün tam üstünlüyə malik deyil. Buna görə də siyasi rəqiblərin təşkilatlanma imkanlarının məhdudlaşdırılması və alternativ güc mərkəzlərinin zəiflədilməsi hakimiyyət üçün əsas məsələlərdən biridir”, – deyə siyasi şərhçi vurğulayıb.

Onun qənaətinə görə, proseslərin ikinci mühüm istiqaməti Ermənistanın xarici siyasət vektorunun dəyişdirilməsidir. Paşinyan hakimiyyəti Moskva ilə münasibətlərdən məsafə saxlamaqla yanaşı, Qərblə siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik əlaqələrini genişləndirməyə çalışır.

Bu baxımdan Rusiyaya yaxın siyasi dairələrin zəiflədilməsinin yalnız daxili hakimiyyət mübarizəsi deyil, həm də Ermənistanın geosiyasi istiqamətinin dəyişdirilməsi prosesinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə biləcəyini deyən Bünyadlı, bunun İrəvan-Moskva münasibətlərində əlavə gərginlik yarada biləcəyini qeyd edib.

İrəvan-Moskva qarşıdurması bölgəyə nə vəd edir?

Siyasi şərhçinin sözlərinə görə, Ermənistanın Rusiyadan uzaqlaşması Moskvanın ölkədəki təsir imkanlarının avtomatik şəkildə aradan qalxması demək deyil. Rusiya uzun illər ərzində Ermənistanda siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində mühüm təsir mexanizmləri formalaşdırıb.

“Rusiya ilə bağlı iqtisadi və strateji aktivlər, enerji və nəqliyyat infrastrukturu, biznes əlaqələri, eləcə də Gümrüdəki Rusiya hərbi bazası bu münasibətlərin çoxqatlı xarakterini göstərir. Buna görə də İrəvan-Moskva qarşıdurmasının qısa müddətdə və ağrısız şəkildə başa çatacağını söyləmək çətindir”, – deyə Mürtəza Bünyadlı bildirib.

O hesab edir ki, qarşıdurmanın daha da dərinləşməsi Ermənistanın daxili siyasi gündəmi ilə məhdudlaşmaya və Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi rəqabət xətləri yarada bilər.

Azərbaycan üçün əsas məsələ sabitlikdir

Mürtəza Bünyadlı hesab edir ki, Azərbaycan baxımından Ermənistan daxilində hansı siyasi qüvvənin üstünlük qazanmasından daha vacib məsələ regionda davamlı sülh və təhlükəsizliyin təmin olunmasıdır.

Onun sözlərinə görə, Bakı üçün Ermənistanın hansı geosiyasi blokda dayanmasından daha önəmli məsələ İrəvanın Azərbaycanla münasibətlərini hansı istiqamətdə quracağı, sülh prosesinə sadiqliyi və regional əməkdaşlıq mexanizmlərində mövqeyidir.

“Ermənistanın sülhə yönəlməsini yalnız Paşinyan hakimiyyətinin siyasi iradəsi ilə izah etmək birtərəfli yanaşma olardı. Azərbaycanın yaratdığı yeni geosiyasi və iqtisadi reallıqlar İrəvanı əvvəlki siyasətdən fərqli seçimlər qarşısında qoyub”, – deyə siyasi şərhçi vurğulayıb.

Bünyadlının fikrincə, Azərbaycanın irəli sürdüyü sülh gündəliyi, kommunikasiyaların açılması perspektivi və regional iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi Ermənistan üçün yeni imkanlar yaradır.

O qeyd edib ki, Ermənistan-Rusiya qarşıdurmasının dərinləşməsi Azərbaycan üçün müəyyən risklər yaratsa da, eyni zamanda Bakı üçün özünün sülh və əməkdaşlıq gündəliyini gücləndirmək imkanı formalaşdırır.

Nəticə etibarilə, siyasi şərhçi hesab edir ki, Robert Köçəryanın həbsi yalnız sabiq prezidentin siyasi taleyi ilə bağlı hadisə deyil. Bu proses Ermənistanda daxili siyasi mübarizənin sərtləşməsi, hakimiyyətin rəqiblərinə münasibəti, Moskva ilə münasibətlər və ölkənin geosiyasi istiqamətinin dəyişməsi kimi bir neçə mühüm prosesin kəsişmə nöqtəsinə çevrilib.

“Əsas sual Paşinyanın Rusiyanın Ermənistandakı dayaqlarını zəiflədərək ölkəni Qərbə doğru apara bilib-bilməyəcəyidir. Əgər bu proses yeni daxili və geosiyasi qarşıdurmalara səbəb olarsa, bunun təsirləri Ermənistanın hüdudlarını aşaraq Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik arxitekturasına da təsir göstərə bilər”, – deyə Mürtəza Bünyadlı bildirib.

Əli Fərhad