Hazırda miqreni dəqiq şəkildə müəyyən edə bilən qan analizi, görüntüləmə üsulu və ya digər standart biomarker mövcud deyil.

ERAmedia xəbər verir ki, yeni araşdırmalar miqrenin yalnız baş ağrısı və onunla müşayiət olunan simptomlarla məhdudlaşmadığını, orqanizmdə daha geniş bioloji iz buraxa biləcəyini göstərir.

Norveçli tədqiqatçılar baş ağrısı simptomlarını nəzərə almadan əldə olunan məlumatlardan istifadə etməklə süni intellekt və maşın öyrənməsi vasitəsilə miqreni olan insanları müəyyənləşdiriblər. Daha sonra süni intellektdən istifadə etməklə miqren xəstələri müxtəlif qruplara ayrılıb.

“Neurology” jurnalında dərc olunan nəticələr miqrenin vahid xəstəlikdən daha çox, müxtəlif klinik və bioloji xüsusiyyətləri olan spektr pozuntusu ola biləcəyini göstərir.

Norveç Elm və Texnologiya Universitetinin (NTNU) həkim və baş ağrısı üzrə tədqiqatçısı Anker Stubberud bildirib ki, miqrenin diaqnostikasında bir sıra uyğunsuzluqlar mövcuddur. Onun sözlərinə görə, süni intellekt düzgün diaqnozun qoyulmasına kömək edə bilər.

Bu yanaşmanın müalicə baxımından da əhəmiyyətli ola biləcəyi düşünülür. Əgər müxtəlif miqren növlərinin fərqli bioloji xüsusiyyətləri olduğu təsdiqlənərsə, gələcəkdə həkimlər hansı xəstənin hansı müalicəyə daha yaxşı cavab verəcəyini əvvəlcədən müəyyənləşdirə bilərlər. Bu isə müalicə seçimində uzunmüddətli sınaq-səhv yanaşmasının azalmasına imkan verə bilər.

Tədqiqatçılar 1990-cı və 2000-ci illərdə məlumatları toplanmış böyük Norveç əhali araşdırması – Trøndelag Sağlamlıq Araşdırmasının məlumatlarını təhlil ediblər.

Analizə təxminən 9 min miqren xəstəsi də daxil olmaqla, ümumilikdə 43 197 nəfərin məlumatları cəlb olunub.

Süni intellekt modelinə insanların demoqrafik göstəriciləri, psixi sağlamlığı, ürək-damar və dayaq-hərəkət sistemi xəstəlikləri, yuxu rejimi, fiziki aktivliyi, dərman istifadəsi, genetik məlumatları və digər sağlamlıq göstəriciləri daxil edilib.

Əsas məqam isə bu olub ki, modelə miqren baş ağrısını birbaşa xarakterizə edən spesifik xüsusiyyətlər verilməyib.

Buna baxmayaraq, ən uğurlu model test məlumatları üzərində 0,80 AUC nəticəsi göstərib. Bu göstərici miqreni olan şəxslərlə baş ağrısı olmayan insanları bir-birindən ayırmaq baxımından kifayət qədər yüksək nəticə hesab olunur.

Genetik məlumatların əlavə edilməsi isə yalnız klinik məlumatlardan istifadə ilə müqayisədə nəticəni cüzi yaxşılaşdırıb.

Stubberudun sözlərinə görə, süni intellektin baş ağrısı haqqında məlumat olmadan miqreni bu qədər dəqiq müəyyən edə bilməsi xəstəliyin yalnız tutmalar zamanı ortaya çıxmadığını və orqanizmdə daha geniş iz buraxdığını göstərir.

Tədqiqatçılar modelin qərarlarına hansı amillərin daha çox təsir etdiyini də araşdırıblar.

Nəticələrə görə, yaş ən mühüm müəyyənedici amil olub. Bunun ardınca boyun ağrısı, menstruasiya dövrü və ürəkbulanma kimi göstəricilər gəlib.

Araşdırmanın növbəti mərhələsində alimlər süni intellektdən miqrenlə digər baş ağrılarını fərqləndirməsini deyil, məlumatlarda öz-özünə formalaşan qrupları müəyyənləşdirməsini istəyiblər.

Baş ağrısı ilə bağlı kifayət qədər tam məlumatı olan 12 185 nəfər arasında aparılan analiz nəticəsində 1 425 nəfərdən ibarət ayrıca qrup müəyyən edilib. Bu qrupun 94 faizinin tədqiqatçıların müəyyən etdiyi miqren meyarlarına cavab verdiyi məlum olub.

Daha böyük ikinci qrupda isə baş ağrıları əsasən miqren olmayan baş ağrıları kimi qiymətləndirilib.

Miqren xüsusiyyətləri daşıyan qrupun özü də dörd alt qrupa ayrılıb.

Alt qruplardan biri yalnız kişilərdən ibarət olub. Digər qrupda boyun ağrısı daha qabarıq şəkildə özünü göstərib.

Üçüncü qrupda narahatlıq və depressiya ilə yanaşı daha çox dayaq-hərəkət sistemi ağrıları müşahidə olunub.

Dördüncü qrup isə həkimlərin “klassik” miqren kimi tanıya biləcəyi xüsusiyyətlərə daha çox uyğun gəlib. Bu qrupda miqren aurası daha çox müşahidə olunub.

Aura tutmadan əvvəl və ya tutma zamanı ortaya çıxa bilən müvəqqəti nevroloji simptomlara aid edilir. Bunlara işıq çaxmaları, ziqzaq xətləri, görmə sahəsində kor nöqtələr və digər görmə dəyişiklikləri, eləcə də qarıncalanma, keyimə və danışıq çətinliyi daxil ola bilər.

Qruplar arasında genetik göstəricilər baxımından da fərqlər aşkarlanıb. Tədqiqatçılar maşın öyrənməsi əsasında hazırlanmış genetik risk skorlarının qrupları ənənəvi poligenik risk skorlarından daha yaxşı fərqləndirdiyini müəyyən ediblər.

Stubberud hesab edir ki, bu nəticələr miqrenin vahid xəstəlik deyil, müxtəlif bioloji vəziyyətlərin geniş toplusu ola biləcəyi barədə hipotezi gücləndirir.

Tədqiqatın əhəmiyyəti yalnız daha dəqiq diaqnostika ilə məhdudlaşmaya bilər.

Nəticələr uzun illərdir həm xəstələri, həm də həkimləri düşündürən bir suala da mümkün izah verir. Niyə bir miqren xəstəsinə çox yaxşı təsir edən müalicə digər xəstədə demək olar ki, heç bir nəticə vermir?

Alimlərin fikrincə, əgər miqrenin müxtəlif alt tiplərinin fərqli bioloji xüsusiyyətləri gələcək araşdırmalarla təsdiqlənərsə, xəstələrin daha dəqiq qruplaşdırılması və onlara fərdiləşdirilmiş müalicə seçilməsi mümkün ola bilər.

Vüsalə