ABŞ Prezidenti Donald Tramp siyasi karyerası naminə insanlarla əl sıxmağa olan nifrətini dəf etməli olduğunu etiraf edib.

ERAmedia xəbər verir ki, Tramp bunu Texasda Respublikaçılar Partiyasının seçki qurultayında çıxışı zamanı deyib.

“Mən əl sıxmağı heç sevməyən adamlardanam. Əvvəllər buna nifrət edirdim. Siyasətçi olanda buna alışmalı oldum və düşünürəm ki, bunun öz məntiqi var idi. Amma indi, bilirsiniz, siyasətçi olub kiminləsə əl sıxmasanız, görəsən, bu necə görünər?” – deyə Tramp bildirib.

ABŞ lideri çıxışı zamanı təmizliyə böyük əhəmiyyət verdiyini də vurğulayıb. Tramp gigiyenaya xüsusi diqqət yetirdiyini və daim gigiyena vasitələrindən istifadə etdiyini etiraf edib.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın “əl sıxmağı sevmirəm, amma siyasətçi olanda buna alışmalı oldum” etirafı ilk baxışdan adi və hətta yumoristik açıqlama təsiri bağışlaya bilər. Lakin bu qısa etirafın arxasında siyasətin mühüm reallıqlarından biri dayanır: siyasətçi olmaq yalnız ideyaları müdafiə etmək deyil, həm də cəmiyyətin gözləntilərinə uyğun davranış formaları yaratmaqdır.

Trampın açıqlaması göstərir ki, siyasi lider üçün şəxsi komfort çox zaman ikinci plana keçir. Seçici ilə birbaşa təmas, əl sıxmaq, şəkil çəkdirmək, insanlarla qısa söhbətlər aparmaq və onların qarşısında fiziki olaraq görünmək siyasi kommunikasiya prosesinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Siyasətdə əl sıxmaq sadəcə sosial jest deyil. Bu, qarşılıqlı yaxınlıq və əlçatanlıq mesajı verən simvolik davranışdır. Siyasətçi minlərlə insanla görüşərkən onların hər biri ilə uzun söhbət edə bilməsə də, bir neçə saniyəlik əl sıxma belə seçicidə “mənimlə təmasda oldu” təəssüratı yarada bilər.

Xüsusilə seçki kampaniyalarında bu cür jestlərin əhəmiyyəti artır. Televiziya debatları, sosial şəbəkələr və reklamlar siyasətçini milyonlarla insana çatdırsa da, canlı görüş seçici ilə emosional əlaqənin qurulmasının ən təsirli vasitələrindən biri olaraq qalır.

Trampın siyasi üslubu da məhz bu birbaşa kommunikasiya üzərində qurulub. O, kütlə qarşısında emosional çıxışları, insanlarla sərbəst ünsiyyəti və qeyri-formal davranışları ilə seçilir. Buna görə onun “əl sıxmağa nifrət edirdim” etirafı müəyyən mənada maraqlı paradoks yaradır: ictimaiyyət qarşısında son dərəcə açıq görünən bir siyasətçi əslində özünü bu davranışlara uyğunlaşdırmalı olub.

Trampın sözlərində daha fundamental bir məqam da var. Siyasətçi ictimaiyyət qarşısına çıxarkən artıq yalnız özünü təmsil etmir. Onun hərəkətləri siyasi və sosial məna daşıyır.

Adi insan üçün əl sıxmaq şəxsi seçim ola bilər. Siyasətçi üçün isə bu seçim seçicinin gözündə münasibət göstəricisinə çevrilə bilər. Kimləsə əl sıxmamaq soyuqluq, məsafə və ya hörmətsizlik kimi qəbul edilə bilər.

Bu baxımdan siyasət müəyyən mənada insanın öz xarakteri ilə ictimai rolu arasında kompromis tələb edir. Siyasətçi bəzən xoşlamadığı davranışı belə yerinə yetirməli olur. Çünki siyasi liderliyin əsas şərtlərindən biri şəxsi rahatlığı deyil, ictimai gözləntiləri nəzərə almaqdır.

Trampın çıxışında təmizliyə və gigiyenaya xüsusi əhəmiyyət verdiyini bildirməsi isə əvvəlki fikri tamamlayır. Əl sıxmaqdan narahat olan insanın eyni zamanda gigiyenaya xüsusi diqqət yetirməsi arasında məntiqi əlaqə qurmaq mümkündür.

Burada söhbət yalnız şəxsi vərdişdən getmir. Trampın ictimai çıxışlarında şəxsi xüsusiyyətlərini açıq şəkildə dilə gətirməsi onun kommunikasiya üslubunun bir hissəsidir. O, özünü klassik, məsafəli siyasətçidən daha fərqli təqdim etməyə çalışır. Şəxsi xüsusiyyətlərin ictimaiyyət qarşısında açıqlanması isə siyasətçini “insaniləşdirən” kommunikasiya vasitəsinə çevrilə bilər.

Müasir siyasətdə seçici yalnız siyasətçinin hansı qərarları verdiyi ilə deyil, onun necə insan təsiri bağışladığı ilə də maraqlanır. Liderin gündəlik vərdişləri, yumoru, danışıq tərzi və hətta xırda şəxsi etirafları onun siyasi obrazının formalaşmasına təsir göstərir.

Əslində, Trampın açıqlamasını yalnız onun şəxsi xüsusiyyəti kimi qiymətləndirmək kifayət deyil. Bu, müasir siyasətin dəyişən təbiətini də göstərir.

Əvvəlki dövrlərin siyasətçiləri daha çox rəsmi və institusional obraz yaratmağa çalışırdılar. Müasir siyasətdə isə bununla yanaşı, “adi insan” görüntüsü yaratmaq da vacibdir. Siyasətçi nə qədər böyük vəzifə tutsa da, seçicinin gözündə əlçatan görünməlidir.

Trampın siyasi uğurlarının mühüm xüsusiyyətlərindən biri də məhz bu sərhədləri pozmasıdır. O, daha sərt, birbaşa və bəzən qeyri-standart ifadələrdən istifadə edir. Bu üslub tərəfdarları üçün səmimiyyət göstəricisi, rəqibləri üçün isə populizm nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Lakin hər iki halda nəticə eynidir: Tramp siyasi kommunikasiyada şəxsi xarakterini gizlətmək əvəzinə onu siyasi obrazının bir hissəsinə çevirir.

Burada maraqlı sual yaranır. Siyasətçinin seçici qarşısında özünü olduğu kimi göstərməsi həqiqi səmimiyyətdir, yoxsa siyasi strategiyanın bir hissəsidir?

Əslində bu iki məqam bir-birini istisna etmir. Siyasətçi həqiqətən şəxsi xüsusiyyətlərini nümayiş etdirə bilər, amma bunu etməklə eyni zamanda siyasi auditoriya ilə əlaqə qurduğunu da bilir.

Trampın əl sıxmaqla bağlı etirafı bu baxımdan kiçik, lakin xarakterik nümunədir. O, “mən bunu sevmirəm, amma siyasətçi olduğum üçün etməliyəm” deyərək həm şəxsi xüsusiyyətini açıqlayır, həm də siyasətdə ictimai davranışın qaçılmazlığını vurğulayır.

Bu, siyasətin əsas paradokslarından biridir, seçici siyasətçidən səmimiyyət gözləyir, amma siyasətçinin özünü ictimaiyyət qarşısında necə təqdim etməsi də müəyyən mənada siyasi performansdır.

Donald Trampın əl sıxmağa münasibəti ilə bağlı açıqlaması kiçik bir şəxsi etiraf kimi görünsə də, əslində siyasətçi ilə seçici arasındakı münasibətin mühüm tərəflərindən birini ortaya qoyur. Siyasi lider olmaq insanın yalnız fikirlərini deyil, davranışlarını da cəmiyyətin gözləntilərinə uyğunlaşdırmasını tələb edir.

Əl sıxmaq burada sadəcə fiziki təmas deyil, siyasi kommunikasiya vasitəsidir. Trampın etirafı isə göstərir ki, hətta özünü çox sərbəst və qaydalardan kənar aparan siyasətçi belə seçici ilə münasibətdə müəyyən sosial “oyun qaydalarına” uyğunlaşmalı olur.

Bu mənada Trampın sözlərinin əsas mesajı bəlkə də əl sıxmaqdan daha genişdir: siyasətdə şəxsi rahatlıqla ictimai rol arasında seçim etmək lazım gəlir və seçici ilə birbaşa təmas həmin rolun ən vacib elementlərindən biri olaraq qalır.

ERAmedia Analitik Qrupu