Rəsul Mirhəşimli

2006-cı ildə Türkiyənin Elazığ şəhərində keçirilən “Xəzər Şeir Axşamları” tədbirində tanış olmaq fürsəti qazandığım Ali Akbaş türk şeirinin görkəmli nümayəndələrindən biridir. Həmin vaxta qədər şairi onun “Şəhriyara vida” və “Göygöl” kimi əsərləri vasitəsilə tanıyırdım. Ali Akbaş Azərbaycanı dərin məhəbbətlə sevən, ölkəmizi yaxından tanıyan şairlərdəndir.

Ali Akbaş zəngin istedadı və yüksək yaradıcılıq qabiliyyəti ilə seçildiyi kimi, təvazökarlığı ilə də könülləri fəth edir. Elazığda keçirdiyim bir neçə gün ərzində onunla etdiyimiz səmimi söhbətlər və Azərbaycan haqqında bölüşdüyü xatirələr məni dərindən təsirləndirdi. Ali Akbaşa Azərbaycanın ustad şairi Məhəmmədhüseyn Şəhriyar haqqında yazılmış ən gözəl şeirin onun qələmindən çıxdığını söylədikdə, o, böyük təvazökarlıq göstərərək, bu fikirlə razılaşmadı. Lakin düşüncəmi əsaslandırmaq üçün “Şəhriyara vida” şeirindən bir neçə misranı təqdim etmək istəyirəm.

Şairin bu əsərində ifadə olunan dərin hisslər, poetik-estetik dəyər və orijinal yanaşma Şəhriyara duyulan həsrəti, onun sənətkarlığını yüksək ustalıqla əks etdirir. “Dahilərə dünya dar gəlir” kimi misralar sənətin ümumbəşəriliyini və şair ruhunun böyüklüyünü ön plana çıxarır. Bu misralar göstərir ki, Ali Akbaş yalnız şair deyil, eyni zamanda dərin düşüncə sahibi olan bir ziyalıdır.

Ali Akbaşın qələmi türk ədəbiyyatında mühüm yer tutur. O, Azərbaycanın mədəni zənginliyinə həsr etdiyi əsərləri ilə də xüsusi diqqət çəkir. Bu münasibətlə Ali Akbaşa möhkəm can sağlığı, ustad Şəhriyara isə Allahdan rəhmət diləyirəm. Şeirləri ilə həyatımıza işıq saçan bu dəyərli sənətkarlar hər zaman xatırlanacaq və gələcək nəsillərə ilham verəcəklər.

Şəhriyara Vida

Təbrizə gedək, yol hara, dağlar,
Atası ölsə, el qara bağlar.
Akbaş ölsə, yalnız anası ağlar,
Şəhriyar ölərsə, bir diyar ölər.

Ali Akbaşın “Şəhriyara vida” şeirindəki bu misralar dərin hüzn və itki hissi daşıyır. “Akbaş ölsə, yalnız anası ağlar” misrası fərdi bir ağrını ümummilli itki ilə birləşdirərək sənətin və sənətkarın dəyəri haqqında düşündürür. Son misra isə Şəhriyar kimi böyük bir sənətkarın vəfatının yalnız yaxınları üçün deyil, bütöv bir mədəniyyət və vətən üçün ağır itki olduğunu vurğulayır. Bu şeir həm şəxsi vida, həm də bir xalqın mədəni kimliyinə göstərilən ehtiram nümunəsidir.

Göygöl Şeiri

Şairin Azərbaycan haqqında yazdığı digər gözəl əsərlərdən biri də “Göygöl” şeiridir.

Bir səhər çağında vardıq Göygölə,
Burda qızlar gül taxırlar kəkilə.
Alov-alov bir gül atdım, su yandı,
Sonam dərin yuxusundan oyandı.
Yavaş-yavaş araladı pərdəni,
Könlüm gölə düşmüş çöl ördəyi.
Bəzənməyə ərinmiş Göygöl,
İpək tüllərə bürünmüş Göygöl.

Ali Akbaşın “Göygöl” şeiri təbiətin gözəlliklərini və bu gözəlliklərin insana bəxş etdiyi rahatlığı son dərəcə təsirli dillə ifadə edir. “Bir səhər çağında vardıq Göygölə” misrası ilə başlayan şeir səhərin təravətini və təbiətin canlılığını oxucuya hiss etdirir. Qızların saçlarına gül taxması bölgənin mədəni zənginliyini və qadın zərifliyini simvolizə edir.

“Sonam dərin yuxusundan oyandı” misrası təbiətin oyanışı ilə insan ruhunun yenilənməsini ifadə edir. Bu, həm fiziki, həm də mənəvi dirçəliş anıdır. “Könlüm gölə düşmüş çöl ördəyi” ifadəsi isə sevginin və təbiətin ayrılmaz vəhdətini, insan ruhunun təbiətlə bütövləşməsini göstərir.

Şeirin davamındakı “Bəzənməyə ərinmiş Göygöl” və “İpək tüllərə bürünmüş Göygöl” misraları Göygölü sanki gəlin kimi zərif və gözəl təsvir edir. Ali Akbaş sözün gücü ilə oxucunu bu ecazkar məkana aparır və onun gözəlliklərini böyük məhəbbətlə təqdim edir. Bu şeir həm təbiətə, həm də insan ruhuna dair dərin poetik düşüncənin təcəssümüdür.

Göygöldə payız

İndi yaylaqların payız çağıdır,
Dağları bürüyən süd dumanıdır.
Tənha qalıb quğulu Göygöl,
Ağlayan göz kimi dumanlı Göygöl.
Uzun bir sarı qamış sahil boyunca,
Yaz-qış sularda seyr edir özünü.
Şimal küləyi ilə qar gəlir, qar,
Sonamı tufandan qoruyun, dağlar.

Ali Akbaşın bu şeir parçası payızın gətirdiyi hüznü və təbiətin dəyişən simasını böyük duyğusallıqla əks etdirir. “İndi yaylaqların payız çağıdır” misrası fəsillərin dəyişməsini və təbiətin ruh halını ifadə edir. Dağların süd rəngli dumanla örtülməsi əsrarəngiz bir mənzərə yaradır.

“Tənha qalıb quğulu Göygöl” misrası yalnızlıq və kədərli gözəlliyi bir araya gətirir. Qu quşları zəriflik və nəciblik rəmzi kimi Göygölün həm sakitliyini, həm də hüznünü vurğulayır. “Ağlayan göz kimi dumanlı Göygöl” misrası isə gölün dərinliyini şairin daxili aləmi ilə birləşdirir.

“Uzun bir sarı qamış sahil boyunca” misrası təbiətin incə detallarına diqqət çəkərək gölün ətrafındakı sadə, lakin təsirli mənzərəni canlandırır. Qamışın sularda öz əksini seyr etməsi təbiətin özünü dərk etməsinin poetik obrazı kimi təqdim olunur.

Son misradakı “Sonamı tufandan qoruyun, dağlar” çağırışı isə təbiətin qoruyucu gücünü və insanın təbiətlə mənəvi bağlılığını ön plana çıxarır. Burada söhbət yalnız bir məkanın deyil, həm də bir duyğunun qorunmasından gedir. Ali Akbaş bu şeirlə təbiətin dəyişkənliyini və onun insan ruhunda yaratdığı əks-sədaları böyük ustalıqla ifadə edir.

Azərbaycanı sevən şairlərin duyğuları

Azərbaycanı sevən türk şairlərinin duyğuları iki qardaş xalqın ortaq dili, mədəniyyəti və mənəvi yaxınlığından qaynaqlanır. Bu şairlər Azərbaycanı, onun zəngin irsini, təbiətini və insanlarını ilham mənbəyi kimi görmüş, bu sevgini böyük ehtiramla şeirlərində yaşatmışlar. Onların əsərləri yalnız ədəbi gözəlliyi deyil, həm də iki xalq arasındakı qardaşlıq, sevgi və bağlılığı simvolizə edir.

Ali Akbaş Azərbaycanı qardaşlığın, dostluğun və mədəni birliyin rəmzi kimi təqdim edir. İllər keçdikcə daha da möhkəmlənən bu sevgi iki ölkə arasında qırılmaz mənəvi körpü yaradıb.

Ali Akbaşın əsərləri oxuculara Azərbaycan sevgisini, onun mənəvi dəyərlərini və təbiət gözəlliklərini daha yaxından tanımaq imkanı verir. Şair yaradıcılığı ilə iki qardaş xalq arasında sevgi, anlayış və dostluq bağlarını daha da möhkəmləndirməyə çalışır. Məhz buna görə də onun poeziyası təkcə ədəbiyyat sahəsində deyil, eyni zamanda xalqlar və mədəniyyətlər arasında dialoqun inkişafında da mühüm rol oynayır.